سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 320

است؟ این را«ان شاء الله» در همان ادلۀ استصحاب باید تحقیق کنیم. فقط نظر این بود که ما الان که روی این روایات بحث می کنیم، با توجه به این است که ما مبنای مشهور را در رابطۀ با مفاد این روایات دنبال می کنیم، خلافا لآن چیزی که مرحوم آخوند(ره) در مفاد این روایات قائل هستند.

معنای مشهور از روایت«کل شیء طاهر»

اما مشهور می گویند: در مواردی که غایت علم قرار داده شده، این«حتّی تعلم» به منزلۀ بیان موضوع است و خصوصیت موضوع را بیان می کند. به عبارت دیگر ما از این«حتّی تعلم» استفاده می کنیم، که آن شییء که در کل شیء طاهر موضوع برای حکم به طهارت واقع شده، شیء به عنوان اولیه نیست، بلکه«شیء بما انّه غیر معلوم النجاسه» است و به تعبیر دیگر«بما انّه مشکوک الطهاره و النجاسه» که معنای کل شیء مثل این که یک صفتی در دنبال این شیء وجود دارد، یعنی«کل شیء شکّ فی طهارته و نجاسته فهو طاهر» یعنی بالطهاره الظاهریه است. بعد معنای طهارت ظاهریه را«ان شاء الله» بیان می کنیم.

پس مشهور می گویند: این عبارات نه ربطی به طهارت واقعیه دارد و نه ربطی به مسألۀ استصحاب و این«حتّی تعلم» غایت حکم نیست، بلکه برای بیان قید موضوع است و خصوصیت موضوع را معنا می کند و اشیاء را به عناوینها الاوّلیه می گوید: موضوع نیستند. ما نمی خواهیم بگوییم: فلان شیء به عنوان اوّلی طاهر است، نه، «شیء بما انّه مشکوک النجاسه و الطهاره محکوم بانّه طاهر» این عبارت یک مطلب هم بیشتر ندارد، این طور نیست که مغیّای آن به یک مطلبی دلالت داشته باشد، غایتش به یک مطلب دیگری دلالت داشته باشد؛ مجموع صدر و ذیل و غایت و مغیا در مورد اشیاء مشکوک الطهاره و النجاسه حکم به طهارت ظاهریه است. منتها گفتیم: فرق نمی کند که این شک در طهارت و نجاست به عنوان شبهۀ حکمیه مطرح باشد؟ یا به عنوان شبهۀ موضوعیه باشد؟ برای این که در هر دو عنوان«شیء شک فی طهارته و نجاسته» وجود دارد. فرقی بین شبهۀ موضوعیه و حکمیه نیست. حالا که روی مبنای مشهور با این قاعده برخورد می کنیم، باید نکات و خصوصیاتی را در نظر بگیریم، آن وقت با توجه به آنها ببینیم آیا در بحث اجزاء راه ما منتهی به اجزاء یا منتهی به عدم اجزاء می شود؟ این خصوصیات را ملاحظه بفرمایید.

خصوصیات روایت«کل شیء طاهر» بنابر قول مشهور

یک خصوصیت این است که اصولا حکمی که در موضوع آن حکم مسأله شک در واقع مطرح