سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 333

درس سیصد و یازدهم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

اشکال مرحوم نائینی(ره) بر حکومت قاعده طهارت بر سایر ادله طهارت

مرحوم محقق نائینی(ره) در رابطۀ با حکومت نسبت به قاعدۀ طهارت در مقایسۀ با ادلۀ احکام که روی طهارت بار شده، اشکالات متعددی فرموده اند. اولین اشکال این بود که قاعدۀ طهارت یک قاعدۀ تسهیلیه عذریه است؛ و این تا زمانی ارزش دارد که کشف خلاف نشده باشد. بعد از کشف خلاف فقط نسبت به گذشته، مکلّف در مخالفت تکلیف واقعی معذور است. یعنی مولا دیگر او را عقاب نمی کند که چرا نماز با طهارت واقعیۀ لباس، واقع نشده است؟ در قاعدۀ طهارت فقط جنبۀ معذّریت مطرح است. بعد از آن که کشف خلاف شد، دیگر مسألۀ نفی وجوب اعاده و نفی وجوب قضا، از قاعدۀ طهارت استفاده نمی شود. بیان ایشان که می فرماید: «قاعده تسهیلیه» به منظور تسهیل و امتنان بر مردم جعل شده، مطلب روشنی است. و لو لا این قاعده، مردم در مضیقه های متعددی قرار می گرفتند. اما این که می فرماید: عذریه، در آن دو احتمال مطرح است: یک احتمال، منافات با حرف ما ندارد؛ اما احتمال دیگر نیاز به اثبات دارد.