سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 335

آن را تأیید کند.

(سؤال... و پاسخ استاد): مگر اصالت الطهاره می گفت طهاره واقعی دارد که کشف خلافش را کردید؟ معنای کشف خلاف این است. اگر اصالت الطهاره می گفت«هو طاهر واقعا» بعد کشف خلاف می کردید.

این در اصلّ مطلب نقش نداشت، فقط خواستم بگویم چنین تعبیری حتی در اینجا غیر مناسب است، اصاله الطهاره، طهارت ظاهریه را می گوید و همین الان هم می گوید در آن وقت، طهارت ظاهریه ثابت بوده ولو این که واقعا هم نجس بوده شما الان عدم جریان قاعده الطهاره را کشف نمی کنید، تا حالا لوجود موضوعها که شک بود، جاری بود، حالا که متیقّن شدید به احد الطرفین دیگر موضوعی برای قاعدۀ طهارت باقی نیست.

پس اگر آن احتمال اول را بگوید که خلاف ظاهر بیان ایشان هست، ما قبول داریم و منافاتی با حرف ما ندارد. اما اگر بگوید: قاعدۀ طهارت فقط در مورد شک در طهارت معتبر است، مثلا اگر در لباس مشکوک الطهاره نماز خواندید و بعد معلوم شد که این لباس نجس بوده، این عذر برای شما است، خدا عقوبت نمی کند که چرا در لباس نجس نماز خواندید؟ چرا نماز در لباس طاهر نخواندید؟ بیشتر از این مقدار قاعدۀ طهارت دلالت ندارد. اما این که نمازهای گذشته«لا یجب اعادتها و لا قضائها» این را دیگر از قاعدۀ طهارت استفاده نمی کنیم. اگر مقصود ایشان این است، می گوئیم کجای قاعدۀ طهارت کلمه عذر نوشته، که قاعدۀ طهارت را با عذر منطبق می کنید؟ قاعدۀ طهارت، جعل حکم می کند، منتها چون موضوعش شک است، آن حکم مجعول عنوان حکم ظاهری پیدا می کند، «کل شیء طاهر» این روی کرسی جعل حکم نشسته است و حکم جعل می کند.

چه حکمی؟ «الطهاره الظاهریه» کلمۀ عذر را به قاعده طهارت می چسبانید؟ آن که مفاد کل شیء طاهر است«جهل الطهاره الظاهریه» آن وقت حرفهای ما پیش می آید که این طهارت ظاهریه برای چه جعل شده است؟ می خواهد این حرف را بزند با این لباس نماز بخوان، می خواهد بگوید که این آب مشکوک الطهاره را می توانی شرب کنی؟ یا نمی خواهد این حرف را بزند؟ اگر نمی خواهد این حرفها را بزند«فما لفایده بجعل طهاره ظاهریه؟» این طهارت ظاهریه چه اثری برای آن بار می شود؟ اگر نتوانم با این لباس نماز بخوانم، نتوانم از غذای مشکوک الطهاره استفاده کنم؟ اگر ملاقاتی تحقق پیدا کرد نتوانم حکم به طهارت ملاقی کنم؟ «فما الفایده بجعل الطهاره ظاهریه؟»

چاره ای نیست که بگوئیم جعل طهارت ظاهریه، به منظور ترتیب اثر دادن است، چه اثری؟ آن آثاری که بحسب ظاهر دلیلش، طهارت ظاهریه در آن نقش دارد شارع می خواهد بگوید«صلّ فی