سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 340

درس سیصد و دوازدهم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

کلام محقق نائینی(ره) در بیان حاکم و محکوم

اشکالاتی را محقق نائینی(اعلی الله مقامه الشریف) در این رابطه بیان کرده بودند که قاعدۀ طهارت وقتی که ملاحظه شود با ادله ای که احکام و آثاری را روی طهارت بار می کند، نسبت به آنها حکومت دارد و ایجاد توسعه در آن ادله می کند. ایشان اشکالات متعددی در این رابطه دارند که دو تا از آن اشکالات بیان شد، با جوابی که به نظر می رسید. اشکال سوم ایشان عبارت از این معناست، که می فرمایند: ما دو جور حکومت داریم، حکومت علی نحوین: یک قسم حکومت واقعیه و یک قسم حکومت ظاهریه. حکومت واقعیه عبارت از آن حکومتی است که در دلیل حاکم و در موضوع دلیل حاکم، هیچ وقت شک در حکم در دلیل محکوم اخذ نشده باشد. دلیل محکوم، خودش یک واقعیتی را روی موضوع خودش بیان می کند. دلیل حاکم هم واقعیتی را روی موضوع خودش بیان می کند.

موضوع دلیل حاکم شک در دلیل محکوم و در حکم دلیل محکوم نیست، بلکه موضوعش یک واقعیت مستقله ای هست، بدون این که ارتباطی به حکم دلیل محکوم داشته باشد. مثالی ذکر