سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 348

ملاقات موجب تنجّس ملاقی می شود، این یکی از احکام نجاسه البول است. شما چرا قاعدۀ طهارت را حاکم بر این دلیل قرار نمی دهید؟ چرا نمی گویید قاعدۀ طهارت در این دلیل یک تضییق واقعی ایجاد می کند؟ که بگوئیم: ملاقات با بول وقتی در تنجّس ملاقی مؤثر است که انسان علم به ملاقات پیدا کند، یقین کند که لباس یا بدنش با بول ملاقات کرده است. اما اگر شک در ملاقات داشته باشد، نه این که به حسب ظاهر طاهر است، دلیل تنجس ملاقی این جا را شامل نمی شود، به طوری که اگر به حسب واقع هم ملاقاتی باشد و شک در تحقق ملاقات داشته باشیم، اصلا دلیل تنجّس ملاقی، صورت شک در ملاقات را شامل نمی شود.

اگر قاعدۀ طهارت بر دلیلی مثل«صلّ مع الطهاره» حکومت واقعیه پیدا کند و معنای حکومت واقعیه توسعۀ دلیل شرطیت است، نه توسعۀ به حسب ظاهر. توسعۀ به حسب واقع، یعنی آن که واقعا شرط برای نماز است، یک طهارتی است که اعم است از طهارت ظاهریه و واقعیه، که طهارت ظاهریه هم شرطیت واقعیه دارد. پس چرا در این دلیل این حرف را نمی زنید؟ بگویید قاعدۀ طهارت که در صورت شک در ملاقات ثوب با بول جریان پیدا می کند و حکم به طهارت ظاهریه می کند، معنایش این است که در دلیل تنجّس ملاقی بول تضییق واقعی به وجود بیاورد، بگوییم: اگر ثوب با بول ملاقات کرد و شما علم به ملاقات پیدا کردید، «هو نجس». اگر شک در ملاقات پیدا کردید، «هو لیس بنجس واقعا»، برای این که دلیل تنجّس ملاقی این جا را شامل نمی شود، دلیل تنجّس ملاقی با توجه به قاعدۀ طهارت دایرۀ مضیقی پیدا می کند، انحصار پیدا می کند به آن ملاقاتی که توأم با علم به ملاقات باشد، آنجا دلیل تنجّس ملاقی پیاده می شود. اما در صورت شک، دلیل جریان ندارد. وقتی جریان نداشت، «فهو لیس بنجس واقعا». در حالی که در فقه هیچ فقیهی ملتزم به این معنا نیست، اگر کسی شک در ملاقات ثوب با بول داشته باشد، بگوئیم: همین شک در ملاقات، سبب می شود که حکم کنیم که به حسب واقع«لیس بنجس»، نه این که صرفا یک طهارت ظاهریه و غیر منافی با نجاست واقعیه مطرح باشد.

خلاصه اشکال ایشان به این برمی گردد که اگر مسألۀ حکومت قاعدۀ طهارت مطرح است، چرا تبعیض قائل می شوید؟ نسبت به دلیل«صلّ مع الطهاره» حکومت را مطرح می کنید، اما نسبت به دلیل نجاست ملاقی با اعیان نجسه، این قاعدۀ طهارت را به عنوان دلیل حاکم مطرح نمی کنید؟ اگر در فقه این حرف را بزنید در صورت شک در ملاقات، اصلا نجاست واقعیه وجود ندارد، فقه این را تخطئه می کند، می گوید: فقط طهارت ظاهری هست، اما امکان دارد که به حسب واقع نجاست وجود داشته باشد، این آخرین اشکالی است که ایشان در این رابطه دارند.