سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 350

اجزاء، که ارتباط قاعدۀ طهارت با دلیل«صلّ مع الطهاره» است.

جواب دوم؛ لکن جواب اصلی و حلی مسألۀ این است که وقتی مسألۀ حکومت قاعدۀ طهارت را مطرح می کنیم، این درست است که مسألۀ عقلایی است، همان طوری که قبلا بیان کردیم. اما در عین حال بین دلیل حاکم و دلیل محکوم سنخیّت وجود دارد، ارتباط وجود دارد. قاعدۀ طهارت که جعل طهارت می کند، با کدام دلیل ارتباط حاکمیت و محکومیت دارد؟ این با آن ادله ای ارتباط دارد که مسألۀ طهارت را مطرح کرده اند، با آن ادله ای که روی طهارت تکیه می کنند و ظاهرشان طهارت واقعیه است. لذا ما گفتیم: مسألۀ حکومت قاعدۀ طهارت، نه تنها حکومت بر«صلّ مع الطهاره» است، بلکه بر آن ادله ای هم که می گوید: «یشترط فی المأکول و المشروب ان یکون طاهرا»، حکومت دارد.

قاعدۀ طهارت بر آن ادله ای که روی طهارت تکیه می کند و آثاری را بر طهارت مترتب می کند، ناظر است و عنوان حاکمیت و محکومیت برقرار می کند. اگر دلیل«صلّ مع الطهاره» باشد و یا«یشترط فی جواز الاکل ان یکون مأکول طاهرا» قاعدۀ طهارت بر آن حاکم است.

اما حکم ادله ای که نجاست است و نجاست ضد قاعدۀ طهارت است، نجاست طرف مقابل قاعدۀ طهارت است، اینجا قاعدۀ طهارت حکومتی نسبت به آن ادله ندارد. آن دلیلی که می گوید: «کل ما یلاقی النجاسه فهو نجس» به چه معیاری قاعدۀ طهارت بر آن حکومت داشته باشد؟ مگر قاعدۀ طهارت جعل نجاست می کند؟ مگر قاعدۀ طهارت سنخ آن حکم را جعل می کند؟ آن می گوید: «کل ما یلاقی النجاسه فهو نجس» نجس چه ربطی به«فهو طاهر» دارد؟ اینها ضد هم هستند، در مقابل هم واقع شده اند. وقتی که دلیل محکوم در طرف مقابل دلیل حاکم واقع می شود، اصلا مجعولات آن دو با هم متفاوت و متقابل است. دیگر مسألۀ تضییق و توسعه مطرح نیست، مسألۀ این است که آن در مقام اثبات نجاست است، این در مقام اثبات طهارت است، دو نقطه متقابل. منتها وقتی که ما می خواستیم بین این دو جمع کنیم، می گفتیم: جمع بین این دو، همان جمع بین حکم واقعی و ظاهری است. در جمع بین حکم واقعی و ظاهری کسی نگفته است که یکی از وجوه جمع بین حکم ظاهری و واقعی، حاکمیت حکم ظاهری بر حکم واقعی است. این به این اعتبار است که همیشه حکم ظاهری و حکم واقعی آنجایی که مسألۀ تضادّشان مطرح است، آنجا جای تقابل و تخالف است، حکم واقعی یک چیزی را جعل می کند، حکم ظاهری خلاف آن را جعل می کند.

فرق دلیل«صلّ مع الطهاره» با قاعدۀ طهارت

اما در دلیل«صلّ مع الطهاره» با قاعدۀ طهارت هر دو روی مسألۀ طهارت تکیه کرده اند، آن