سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 353

درس سیصد و چهاردهم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

قاعدۀ حلیت و رابطۀ آن با قاعدۀ طهارت

نتیجۀ بحث در رابطۀ با قاعدۀ طهارت این شد که در مورد کشف خلاف گفتیم تعبیر به کشف خلاف هم در آن مسامحه است، یعنی در موردی که شک تبدّل به یقین به نجاست پیدا می کند، روی تقریبی که عرض شد، باید حکم به اجزاء و عدم وجوب اعاده و قضا کنیم. همین تقریب بعینه در رابطۀ با قاعدۀ حلیت جاری می شود، «کل شیء لک حلال حتّی تعلم انّه حرام» هم تعبیرش با قاعدۀ طهارت یکسان است، البته این هم روی همان طرز معنایی است که مشهور از قاعدۀ حلّیّت می کند و الاّ تقریب مرحوم آخوند(ره) چنین است که مغیا را در امثال این تعبیرات مشتمل بر بیان حکم واقعی می دانند و غایت را که عنوان علم در آن مأخوذ است، در رابطۀ با استصحاب می بینند. اما مشهور همان طوری که در قاعدۀ طهارت ذکر شد، در قاعدۀ حلّیّت همین طور معنا می کنند، یعنی«کل شیء شک فی حلّیّته و حرمته، فهو لک حلال» یعنی ظاهرا حلال است. این غایت حتّی تعلم، هم قید موضوع است و خصوصیت موضوع را بیان می کند. حالا این قاعدۀ حلّیّت را اگر ما مقایسه کنیم، با