سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 366

درس سیصد و شانزدهم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

ارتباط اصول عملیه با مسألۀ اجزاء

بحث در این بود که آیا اصول عملیه، اقتضای اجزا دارد یا نه؟ و به تعبیر مرحوم آخوند(ره) امر ظاهری در مورد اصول عملیه مقتضی اجزاء هست یا نه؟ ما راجع به قاعدۀ طهارت و قاعدۀ حلّیت و برائت شرعی و عقلی بحث کردیم و امّا اصاله الاشتغال به طورکلی از موضوع بحث ما بیرون است برای این که بحث ما در آن جایی است که عملی که انجام شده یا عبادتی که تحقّق پیدا کرده، فاقد بعضی از اجزاء و شرائط بوده و به تعبیر دیگر یک کمبودی به حسب واقع در آن تحقّق داشته است، در حالی که اصاله الاشتغال در مواردی که جریان پیدا می کند، معنایش این است که هر چیزی که احتمال مدخلیتش داده می شود، در مأموربه رعایت شود و هر چیزی احتمال مانعیتش داده می شود، در مأموربه ترک شود. لذا در موارد اصاله الاشتغال، هیچ موردی نداریم که بعد کشف خلاف شود به این معنا که بفهمیم مأموربه یعنی آنچه که در خارج واقع شده دارای نقیصه بوده و کمبود داشته است.

لذا مورد اصاله الاشتغال از مسألۀ اجزاء بیرون است. حتی این تعبیر را هم نمی توانیم بکنیم که اصاله