سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 410

درس سیصد و بیست و دوم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بیان مرحوم آخوند(ره) در ملازمۀ بین وجوب ذی المقدمه و مقدمه

مرحوم آخوند(قدس سره) برای این که نزاع در باب مقدمۀ واجب را به عنوان یک مسألۀ اصولیه و تحت ضابطۀ مسألۀ اصولیه در آورد، محل نزاع را ملازمۀ بین الوجوبین یعنی ملازمۀ بین وجوب ذی المقدمه و وجوب مقدمه قرار داده است. طرفین این ملازمه عبارت از وجوب شرعی مولوی است، یعنی قائل به وجوب مقدمه، وجوب شرعی مولوی مقدمه را ادعا می کند و منکر وجوب مقدمه، وجوب شرعی را انکار می کند. اما در اصل لزوم عقلی مقدمه و لابدیت عقلیه اش، هیچ کس نزاعی ندارد، منکرین وجوب هم این معنا را قائل هستند که عقل در باب خود مقدمه به عنوان این که ذی المقدمه بدون آن تحقق پیدا نمی کند، حکم به لزوم مقدمه دارد. پس علاوۀ بر لابدیت عقلیه نزاع در وجوب شرعی مقدمه است. لکن در عین حال چون در باب مقدمۀ واجب بحث ملازمه مطرح است، این ملازمه از طریق عقل باید استفاده شود، پس«مسأله اصولیه عقلیه» می شود و ارتباطی به باب الفاظ و دلالات لفظیه پیدا نمی کند. در حقیقت بحث مقدمۀ واجب جزء مباحث الفاظ علم