سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 421

فرض ما در اینجا این است که از ناحیۀ مولا غیر از«اشتر اللحم» هیچ چیزی صادر نشده، آیا شما مناقشه می کنید در اصل صدور همین مقدار فقط؟ یعنی مولایی که می خواهد بگوید«اشتر اللحم» حتما باید«ادخل السوق» را کنار«اشتر اللحم» بگذارد؟ که اگر مولا کنار«اشتر اللحم، ادخل السوق» را نگذاشت، این فرمان مولا غلط است؟ این فرمان مولا غیرصحیح است؟ مولایی که می خواهد نسبت به عبدش دستور دهد به این که برو بالای بام«کن علی السطح» اگر کنار این«کن علی السطح، انصب السلّم» را نگذارد، از این مولا فرمان ناقصی صادر شده است؟ این فرمان را عقلاء می گویند«فاضربه علی الجدار»؟ این فرمان به درد نمی خورد؟ بر مولا لازم بوده به لحاظ مقدمیت نصب سلّم و ملازمۀ بین الوجوبین در فرمان خودش جمع کند بین این دوتا؟ باید بگوید«انصب السلم و کن علی السطح» اگر مولا از مقدمیت نصب سلّم غافل بود، یا نیازی به صدور فرمان، نسبت به مقدمه احساس نکرد، بگوییم: نه این«کن علی السطح» را«اضربه علی الجدار» این یک فرمان ناقصی است، این فرمان غیرصحیحی است. آیا می شود کسی به این معنا ملتزم شود؟ حالا که نمی شود به این معنا ملتزم شد، حتی در صورتی که مولا توجّه به مقدمه هم داشت، ضرورتی ندارد که مولا مقدمه را در کنار ذی المقدمه مشمول الزام و ایجاب قرار دهد، می داند که اشتراء لحم بدون دخول سوق امکان ندارد و«کون علی السطح» بدون نصب سلم امکان پذیر نیست، اما معذلک از نظر صدور فرمان، نه عقلاء و نه عقل، مولا را الزام نمی کنند که الاّ و لابد باید یک بعث و تحریکی هم نسبت به مقدمه همراه با بعث و تحریک نسبت به ذی المقدمه داشته باشی! همیشه باید تو بگویی«ادخل السوق و اشتر اللحم» حق نداری اکتفای بر«اشتر اللحم» کنی؟ مسأله چنین نیست. حالا که مسأله اینطور نشد و مولا توانست فقط فرمان خودش را در رابطۀ با اشتراء لحم صادر کند و به عنوان«کن علی السطح» یا «اشتر اللحم» فقط دستور دهد، اینجا سؤال می شود که آنطرف ملازمه کجاست؟ شما که می گویید:

بین الوجوبین الفعلیین ملازمه هست، بین دو فرمان فعلی ملازمه هست، خارجا ما می بینیم یک فرمان بیشتر نیست، یک وجوب بیشتر از ناحیۀ مولا تحقق پیدا نکرده است. عرض کردم فرض ما آنجایی نیست که ما شک داشته باشیم که نسبت به«ادخل السوق» فرمانی دارد یا نه؟ نه، یقین داریم آن که از مولا صادر شده، آن که از پدر در مقابل فرزند صادر شده، عبارت از«اشتر اللحم» بیشتر نیست. اگر یقین به این معنا هست، شما می گویید: بین الوجوبین ملازمه تحقق دارد، ما داریم می بینیم که احد المتلازمین وجود دارد و ملازم دیگرش تحقق ندارد. قطع به عدم تحقق ملازم دیگر داریم. پس چطور می گویید: بین الوجوبین ملازمه تحقق دارد؟ یعنی بین الفرمانین باید ملازمه باشد، بین البعثین باید ملازمه باشد، بین الایجابین باید ملازمه باشد. ما می بینیم چنین ملازمه ای