سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 455

هو جمیع الاجزا. علاوه دیگر مغایرت بین مقدمه و ذی المقدمه تحقق پیدا نمی کند. برای اینکه جمیع الاجزاء همان ذی المقدمه است. چه فرق می کند که شما تعبیر به جمیع الاجزا کنید؟ و یا تعبیر کنید«الاجزا بشرط الاجتماع، بشرط الانضمام». پس مقصود ایشان از کلمۀ أسر که به معنای جمیع است، در حقیقت آن عام استغراقی ملحوظ و مقصود است، نه عام مجموعی. «الاجزاء بالأسر» یعنی «کل واحد من الاجزاء» هر یک از اجزاء این اتّصاف به مقدمیت دارد و با تعدد اجزاء، تبعا مقدمۀ داخلیه هم تعدد پیدا می کند. این حالا یک نکته ای بود که در کلام ایشان توهم خلاف نشود. فرض کردیم که در باب مقدمات داخلیه دو تا بحث وجود دارد: یک بحث اصل مقدمیت مقدمات داخلیه است و در حقیقت بحث در صحت این تقسیم است. این که ما مقدمه را تقسیم می کنیم«بانّها اما ان تکون داخلیه و امّا ان تکون خارجیه» آیا این تقسیم صحیح است؟ که معنای صحت تقسیم این است که عنوان مقسم در هر یک از دو قسم باید تحقق داشته باشد؟ عنوان مقدمیت هم باید در قسم اول که مقدمۀ داخلیه است و هم قسم دوم که مقدمه خارجیه است، تحقق داشته باشد؟ در این مرحله معلوم شد که این تقسیم صحیح است و مقدمات داخلیه هم عنوان مقدمیت را واجد هستند.

امّا مرحلۀ دومی که در همین جا مورد بحث است، عبارت از این مرحله است، درست است که مقدمات داخلیه عنوان مقدمیت دارند، در مقدمیت آنها ما مناقشه نمی کنیم، اما در عین حال آیا مقدمات داخلیه در نزاع در باب مقدمۀ واجب هم وارد هستند؟ همان طوری که مقدمات خارجیه عنوان مقدمیتشان محرز، دخولشان هم در محل نزاع مقدمۀ واجب مسلّم است، آیا مقدمات داخلیه هم این شأن را دارند که در محل نزاع در باب مقدمۀ واجب وارد شوند؟ یعنی آنهایی که قائل به ملازمه هستند، وجوب غیری مقدمات داخلیه را قائل شوند؟ و آنهایی که منکر ملازمه هستند، وجوب غیری مقدمات داخلیه را منکر شوند؟ یا اینکه اینها اصلا داخل در این نزاع نیستند، ولو اینکه اصل تقسیم مقدمه به داخلیه و خارجیه، یک تقسیم صحیحی است. کدام یک از اینها است؟

تعلق وجوب غیری به اجزاء و نظر آخوند(ره)

مرحوم آخوند در کتاب کفایه در این مرحله مخالفت می کنند. می فرمایند ما مقدمات داخلیه را ثابت کردیم، اما در عین حال در نزاع در باب مقدمۀ واجب، اینها نمی توانند وارد شوند. یک مشکل خاصی دارند که اینها از محل نزاع خارج هستند. مشکل آنها چیست؟ می فرماید: مشکل این است، این بیان ایشان با اشکالی که ایشان وارد شده و جوابی که ایشان دادند، دقت بفرمائید، تا بعد آنوقت باید ببینیم که دربارۀ کلام ایشان چه مطالبی گفته شده و یا لازم است گفته شود. ایشان می فرمایند: در