سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 480

هرکدامشان امر مستقل داشته باشد، امر مستقلش مخالفت و موافقت مستقل داشته باشد، امر مستقلش استحقاق عقوبت و استحقاق مثوبت مستقل داشته باشد.

عدم صحت تعلق امر واحد به دو مأموربه با مصالح مختلف

پس این فرض که هرکدام از این اجزاء مستقلا واجد تمامیت مصلحت باشند و معذالک یک امر بخواهد به اینها متعلق شود، یک امر غیرمعقولی است. و اما اگر شما بگویید: نه، مسأله این طور نیست، مسأله این است که این مجموعه یک مصلحت تامّۀ لازمه الاستیفاء دارد، مجموعۀ صلاه، مجموعۀ رکوع و سجود و تشهد و تسلیم و سایر اجزاء یک دانه مصلحت تامّۀ لازمه الاستیفاء دارد.

بطوری که اگر اینها هیئت اجتماعیه پیدا کردند و جمع شدند، معراج المؤمن تحقق پیدا می کند. اما اگر حتّی یک رکوعش ناقص شد دیگر معراج المؤمن تحقق پیدا نمی کند، پس این کاشف از این است که این مجموع نقش در تحقق مصلحت کاملۀ صلاتی دارد. می گوییم: اگر مسأله این است، آیا این به نظر شما جدای از اعتبار وحدت است؟ یعنی وقتی مولا اینها را کنار هم می چیند و می بیند که رکوع به تنهایی«لیس بشییء»، سجود به تنهایی«لا یترتّب علیه اثر». تشهد به تنهایی«لا یترتب علیه» آن اثر صلاتی، اثر صلاتی را این مجموع اگر دست به دست هم دهند و با هم باشند می توانند آن مصلحت را تأمین کنند و ایجاد کنند. این با اعتبار وحدت چه فرق می کند؟ مگر اعتبار وحدت یک چیز مثلا غیرمأنوسی است که انسان باید با او انس بگیرد؟ اعتبار وحدت همین است. و روی همین جهت است که مولا امر می کند و شاهدش این است، اگر یک شاهد زنده بر این حرف بخواهید این است. شما که می فرمایید: وقتی«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» به دست مکلّف می افتد، مکلّف اعتبار وحدت می کند. چه کسی به مکلّف گفته که تو اعتبار وحدت بکن؟ چه ضرورتی مکلف را مجبور کرده که او اعتبار وحدت کند؟ اگر خود مولا بدون اعتبار وحدت با اینکه مصلحت قائم به مجموع است و شما فرض می کنید که این دید مجموعی غیر از مسألۀ اعتبار وحدت است. مولا امر کرد، دیگر چه چیزی مکلّف را وادار کرده است که او اعتبار وحدت کند؟ چه کسی به مکلّف گفته دربارۀ امر مولا فضولی کند و اعتبار وحدت کند؟ مولا خودش در مقام تعلق امر هیچ ضرورتی برای اعتبار وحدت به قول شما احساس نکرد. اگر در مقام تعلق امر ضرورتی برای احساس وحدت ملاحظه نمی شود، پس«ما الذی یلجأ المکلف الی ان یعتبر الوحده»؟ چه کسی این حق را به مکلّف داده و برای چه این اعتبار وحدت را می کند؟ اوّلا چه حق دارد؟ و ثانیا برای چه هدفی مکلّف اعتبار وحدت می کند؟ امور مختلفه الحقیقه ای را مولا مأموربه قرار داده است به امر واحد، مصلحت هم قائم به مجموع است و