سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 519

درس سیصد و سی و هفتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

مقدمۀ مقارنه و متقدمه و متأخره

یکی از تقسیمات مقدمه نسبت به ذی المقدمه این است که گاهی مقدمه، مقدمۀ مقارنه است و گاهی مقدمۀ متقدّمه و گاهی مقدمۀ متأخّره است. و مقصود از تقدّم و تأخّر و تقارنی که در اینجا مطرح است همان تقدّم و تأخّر و تقارن به حسب وجود است، یعنی مقدمه گاهی از نظر تحقق و وجود، تقدّم بر وجود ذی المقدمه دارد و گاهی این دو وجود مقارن با هم هستند و گاهی هم وجود مقدمه از وجود ذی المقدمه تأخّر زمانی دارد. ذی المقدمه از نظر زمان قبلا تحقق پیدا می کند و مقدمه از نظر زمان، از ذی المقدمه تأخّر دارد. پس این تقدّم و تأخّر و تقارن در رابطۀ با ذی المقدمه با توجه به زمان است. یک وقت زمانا وجود مقدمه متقدّم است و یک وقت زمانا وجود مقدمه مقارن است و یک وقت زمانا وجود مقدمه تأخّر دارد. یک چنین تقسیمی در کلمات ملاحظه می شود.

در این تقسیم هم تقریبا مثل تقسیمهای گذشته در دو مرحله باید بحث کنیم: یک مرحله اینکه اصلا این تقسیم«من حیث هو تقسیم و من حیث» اینکه اقسامی وجود دارد و مغایرتی بین اقسام