سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 533

است، که آن حصّه خاصّه می تواند مؤثر در احراق باشد، بر آن حصّه خاصّه چنین اثری مترتب است و در سایر حصص این نقش و اثر و خصوصیت وجود ندارد. حالا این حصّه خاصّه باید دارای یک امتیاز و یک خصوصیت غیر موجودۀ در سایر حصص باشد.

اصولا می فرمایند: معنای اینکه طبیعت تحصّص به حصص متعدده پیدا می کند این است که هر حصّه ای یک مزیتی دارد که در حصّه دیگری وجود ندارد. و الاّ اگر قرار باشد که تمام حصص همان طبیعت باشند و یک خصوصیت زائده ای در هر حصّه ای وجود نداشته باشد، این مسألۀ حصص نمی تواند مفهومی داشته باشد و معنایی پیدا کند. پس نفس اینکه ما می گوییم: «حصه من الطبیعه» ولو اینکه دنبال این کلمۀ حصّه، یک کلمۀ خاصّه و صاحب مزیت هم نگذاریم، نفس عنوان حصّه یعنی این طبیعت است با یک اضافه و خصوصیت ممیزه و الاّ اگر این حصّه، همان طبیعت است لیس الاّ، حصّۀ دیگر هم همان طبیعت است لیس الاّ، پس دو حصّه یعنی چه؟ حصص متعدده چه مفهومی می تواند داشته باشد؟ پس نفس وجود حصص متعدده برای یک طبیعت، ما را هدایت و راهنمایی می کند که هر حصّه ای دارای یک ویژگی و خصوصیتی است که آن خصوصیت در حصّه دیگر وجود ندارد و الاّ تحصّص بحصص متعدده یک مطلب غیرصحیحی خواهد بود. حالا ما با کلمۀ خاصّه دیگر توضیح می دهیم و الاّ در خود عنوان حصّه خصوصیت هم مأخوذ است. پس آن چیزی که تکوینا، تأثیر در احراق می کند«لیس طبیعه النار و لیس ماهیه النار، یعنی فی ضمن أیه حصه تحصصت» بلکه یک حصّه خاصّه ای از این ماهیت نقش در احراق دارد و مؤثر در احراق است.

اما آن حصّه خاصّه خصوصیتش چیست؟ آن خصوصیتی که این حصّه را جدا می کند و این حصّه امتیاز پیدا می کند بواسطۀ تأثیر در احراق، آن خصوصیت چیست؟ می فرماید: این خصوصیت عبارت است از یک اضافه ای که بین این مقتضی، یعنی نار تحقق دارد و بین آن خصوصیتی که در جسم و مسبّب تحقق دارد. در حقیقت این خصوصیت یک اضافه است، که اضافه مضافی لازم دارد و مضاف الیهی لازم دارد. مضافش نار است و مضاف الیه آن خصوصیّات معتبرۀ در جسم است که عبارت از مجاور بودن آن جسم مع النار و یبوست و عدم رطوبت آن جسم و در هر حقیقت استعداد آن جسم برای تحقق احراق و قابلیت احراق است. پس در حقیقت وقتی که ما این نار را با نارهای دیگری که فاقد این اضافه و فاقد این خصوصیت است، ملاحظه می کنیم می بینیم که فقط ویژگی این حصّه در ثبوت همین اضافه است. این اضافه سبب شده است که این حصّه این خصوصیت را پیدا کند و این اثر خاص بر آن مترتب شود. پس ریشه و منشأ این خصوصیت، همین خصوصیت است.

نار از یک طرف اضافه است به نام مضاف و آن خصوصیات معتبرۀ در جسم که شما از آن تعبیر به