سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 539

درس سیصد و چهلم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

جواب مرحوم آخوند(ره) در شرط متأخر و متقدم

از اشکال مهمی که در رابطۀ با شرط متأخّر و شرط متقدّم است، جوابهای متعددی داده شده است. یک جواب را ملاحظه فرمودید که به نظر ناتمام می رسید. یک جوابی مرحوم آخوند(ره) در کتاب کفایه ذکر کرده اند که این جواب نیاز به توضیح دارد. و در یک قسمت هم امام بزرگوار«ره» با این جواب موافقت فرمودند. حالا باید ملاحظه کنیم که آیا این جواب تمام است یا تمام نیست و حتّی در آن موردی که امام بزرگوار موافقت فرموده اند به نظر قاصر ما صحیح است یا مورد مناقشه و اشکال است؟ مرحوم آخوند می فرمایند: این شرایطی که در حقیقت ابتداء به خلاف آن قاعدۀ عقلیه است و به نظر می رسد که آن قاعدۀ عقلیه در مورد این شرایط منخرم شده و ضربه خورده است«علی ثلاثه اقسام»، این شرایط سه رقم است: بعضی از اینها شرط برای اصل حکم تکلیفی هستند که مشروط به شرط متقدّم یا متأخّر نفس حکم تکلیفی است، نفس تکلیف شارع است. قسم دوم شرایطی است که مشروط آن حکم وضعی شارع است، مثل مسألۀ صحت، مثل مسألۀ ملکیت و امثال