سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 554

درس سیصد و چهل و دوم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

شرطیت وجود خارجی برای تکلیف

در رابطۀ با شرائط تکلیف اموری داریم که واقعیت و وجود خارجی آنها شرطیت برای تکلیف دارد و نمی توانیم مسألۀ شرطیت آنها را تنها در رابطۀ با وجود ذهنی و مرحلۀ نفسانی محدود کنیم.

در آن حیثی که مربوط به انشای مولاست و مربوط به تکلیف به معنای مصدری است، طبعا مراحل نفسانی نقش دارد ولی در آن جهتی که مربوط به تکلیف به معنای اسم مصدری است و یا به اصطلاح دیگر: مربوط به فعلیت تکلیف است، در آن مرحله باید مسألۀ وجود خارجی را مطرح کنیم. آنچه شرط برای فعلیت وجوب نماز ظهر و عصر است، زوال خارجی و تحقق زوال شمس در خارج است و آنچه شرطیت برای فعلیت وجوب نماز مغرب و عشاء دارد، به حسب خارج و به حسب واقع غروب شمس است، کما اینکه در آن مثال معروف«ان جائک زید فاکرمه» همان مجئی زید خارجی است که نقش در وجوب اکرام دارد منتها این مثالهایی که ذکر شد، جزء شرط مقارن است، یعنی نماز ظهر و عصر وجوبش با فعلیت زوال و مقارن با فعلیت زوال، فعلیت پیدا می کند، تقدّم و