سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 56

درس دویست و شصت و نهم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین

بحث در صیغۀ امر و مرّه و تکرار

بحث در این بود که آیا صیغۀ امر دلالت بر مرّه می کند یا تکرار و یا اینکه بر هیچ کدام دلالت ندارد و اینکه آیا این نزاع، مربوط به هیئت است یا به ماده یا مثلا به هردو؟

صاحب فصول(علیه الرحمه) یک استدلالی دارند بر اینکه این نزاع را در رابطۀ با هیئت بدانند نه در رابطۀ با ماده. ولی قبل از آنکه دلیل صاحب فصول را ذکر کنیم، یک دلیل دیگری را در این رابطه عرض می کنیم که این دلیل می گوید: نزاع در رابطه با هیئت است و آن این است که برحسب آنچه که مسلّم عند المتأخرین از ادبا و ادبیین است و آن اینکه مشتقّات در مواد یکسان هستند و اختلافی که بین اینها از نظر معنا وجود دارد، در رابطۀ با هیآت اینها است. هیئت فعلی ماضی است که معنای ماضی را ممتاز از مضارع می کند. هیئت فعلی مضارع است که معنای فعل مضارع را جدای از ماضی می کند، تا برسد به هیئت فاعل و مفعول که اختلاف بین آنها که اختلاف بسیار بزرگی است، آن هم در رابطۀ با هیئت آنهاست. هیئت فاعل معنای فاعلی را دلالت دارد و هیئت مفعول، معنای مفعولی را