سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 560

کدامشان روی یک محور و اساس است، یعنی شما حق ندارید از سبب تکوینی به شرط تعبیر کنید و حق ندارید از شرط تکوینی تعبیر به سبب کنید. مانع تکوینی همان مانع تکوینی است، اینطور نیست که اختیار دست انسان باشد که یک کسی بخواهد بگوید: «النار سبب للاحراق» دیگری دلش بخواهد بگوید: «النار شرط للاحراق» مسأله اینطور نیست بلکه ملاک دارد، که ملاکش را عرض می کنیم. اما وقتی در شرعیات می رسیم، با اینکه اصطلاح سبب را به کار می بریم، اصطلاح شرط را به کار می بریم اما شما هرچه فکر کنید که در شرعیات، آنجایی که ولو فقها کلمۀ سبب را به کار می برند، چه علتی داشته که کلمۀ سبب را به کار برده اند و در آنجایی که کلمۀ شرط را به کار می برند چه ملاکی داشته که کلمۀ شرط را به کار برده اند به طوری که آنجاهایی که کلمۀ سبب به کار گرفته شده، اگر شما تعبیر به شرط کنید، به نظر می رسد که هیچ اشکالی ندارد و آنجاهایی که تعبیر به شرط کرده اند، اگر تعبیر به سبب کنید، هیچ اشکالی وجود ندارد اما در تکوینیات روی یک اساس و ملاک مخصوصی این اصطلاحات و این تعبیرات به کار گرفته می شود، اما اینکه آن ملاک چیست بعد می گوییم. بعد هم در شرعیات بحث می کنیم ببینیم آیا این ملاکاتی که در بکارگیری این اصطلاحات روی تکوینیات مطرح است، در شرعیات هم می توانیم این ملاکات را پیاده کنیم مثلا در همین مسألۀ نار و احراق؟

پرسش:

1 - اشکال مثال شرط متقدم تکلیف چیست؟

2 - حقیقت شرط مقارن را بیان کنید.

3 - چرا قواعد تکوینیات به شرعیات ارتباط ندارد؟ توضیح دهید.

4 - کیفیت ارجاع مقدمات شرعیه به مقدمات عقلیه به چه صورت است.

5 - علت خلط بین مسائل شرعی و عقلی چیست؟