سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 67

با هیئت باشد، برای اینکه هیئت، مفادش عبارت از بعث وجوبی اعتباری است، تحریک لزومی اعتباری و به تعبیر مرحوم آخوند(ولو اینکه ما در صحّت این تعبیر مناقشه کردیم، لکن در اینجا فرقی نمی کند) به نظر مرحوم آخوند(ره) مفاد هیئت«افعل»، طلب وجوبی است. ما می گوییم: بعث و تحریک لزومی، بعث و تحریک اعتباری، ایشان تعبیر فرمودند: به طلب وجوبی. حالا حساب می کنیم اگر مرّه و تکرار بخواهد به این طلب وجوبی ارتباط پیدا کند، معنای مرّه این می شود که طلب وجوبی به این طبیعت«مرّه واحده» متعلّق شده«مره واحده»، به تعلّق مربوط است، به هیئت مربوط است، یعنی«الطلب الوجوبی مره واحده» تعلّق به این طبیعت گرفته. قائل به تکرار می گوید: «الطلب الوجوبی تعلّق مکرّرا بالطبیعه». چطور می شود طلب وجوبی مکررا به یک طبیعت متعلّق بشود با فرض اینکه مسألۀ تأکید در کار نیست؟ قائل به تکرار که مسأله تأکید را مطرح نمی کند، قائل به تکرار، تکرار را به عنوان تأسیس بیان می کند«لذا کیف یعقل تعلق الطلب الوجوبی مکرّرا بطبیعه واحده فی زمان واحد» بدون هیچ گونه قید و شرط مختلفی؟ این غیرمعقول و مستحیل است. این بیان ایشان یک مقدار توضیح و همین طور دنباله دارد که نیاز به این است که بیشتر این بیان را باز کنیم چون نه تنها تحریر محل نزاع است، بلکه تبیین«ما هو الحق فی هذه المسأله» هم هست.

پرسش:

1 - دفاع استاد را از استدلال صاحب فصول(ره) بیان کنید.

2 - به چه دلیل نزاع در صیغه امر به ماده امر ارتباطی ندارد؟

3 - چرا معقول نیست که نزاع مرّه و تکرار در رابطه با هیئت، مطرح شود؟

4 - تحقیق محل نزاع در مفاد هیئت«افعل» و مسألۀ مره و تکرار را بیان کنید.