سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 8

درس دویست و شصت و دوم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بررسی کلام مرحوم آخوند(ره) در عدم امکان اخذ قصد قربت در مأموربه

مرحوم آخوند(قدس سره) روی مبنای خودشان که اخذ قصد قربت در متعلق و مأموربه امکان ندارد، فرمودند: در اصل عقلی، مقتضای حکم عقل، اصاله الاشتغال است، اگرچه ما در مسألۀ اقل و اکثر ارتباطی، قائل به برائت عقلیه بشویم، لکن در ما نحن فیه، عقل، حکم به احتیاط و اشتغال می کند. فرق را چنین بیان کردند که آنجا در کمیّت مأموربه تردید داریم؛ نمی دانیم مأموربه نه جزء یا ده جزء است؟ برائت عقلی جاری می شود. اما در ما نحن فیه، شک در کمیّت مأموربه نیست بلکه شک در کیفیت خروج از عهدۀ یک تکلیف مسلّم التوّجه و تکلیف معلوم است و شک در کیفیت خروج، مثل شک در اصل خروج است. همان طوری که در شک در اصل خروج، قاعدۀ اشتغال حاکم است، اشتغال یقینی، برائت یقینیه لازم دارد، در شک در کیفیت خروج هم همین طور است.

آیا این بیان ایشان تمام است و اگر در آن مسأله، یعنی اقل و اکثر ارتباطی، قائل به برائت عقلیه شدیم، اینجا باید قائل به اشتغال بشویم؟ اینطور که ایشان فرمودند یا نه؟ جای یک سؤال از مرحوم