سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 89

درس دویست و هفتاد و چهارم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

ارتباط حمل اولی و حمل شایع با ما نحن فیه

حمل اولی ذاتی حداقلش عبارت از اتحاد موضوع و محمول در ماهیت است. قضیۀ معروفۀ «الماهیه من حیث هی هی لیست الاّ هی لا مطلوبه و لا غیرمطلوبه» و همین طور«الماهیه من حیث هی هی لیست الاّ هی لا موجوده و لا معدومه» و«الانسان حیوان ناطق» حمل اولی ذاتی هستند؛ برای اینکه موضوع و محمول در ماهیت یکسان هستند. اما اگر از مرحلۀ ماهیت پایینتر بیاییم، مسأله روی حمل شایع صناعی پیاده می شود. در حمل اولی ذاتی قضیۀ حملیه صادقه همانی است که ماهیت موضوع و محمول در آن یکی باشد. اگر گفتید: «الانسان حیوان ناطق» به حمل اولی«قضیه صادقه».

اما اگر گفتید: «الانسان موجوده» و این را به صورت قضیۀ حملیه به حمل اولی ذاتی بخواهید مطرح کنید، این قضیه کاذبه است؛ برای اینکه موجوده در ماهیت انسان هیچ دخالتی ندارد، نه تمام ماهیه الانسان است و نه جزء ماهیه الانسان است. پس قضیۀ«الانسان موجوده» به نحو حمل اولی ذاتی «قضیه کاذبه». کما اینکه اگر بگویید: «الانسان لا موجوده» آن هم به حمل اولی ذاتی باطل و کاذب