سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 96

درس دویست و هفتاد و پنجم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

مدخلیت وجود در بعث و تحریک اعتباری و واقعی

همان طوری که در بعث و تحریک واقعی و بعث و تحریک تکوینی با اینکه کلمۀ وجود، نه در خود معنای بعث و نه در معنای مبعوث الیه مدخلیت دارد مثلا«زید بعث عمروا الی السفر»، در ماهیت سفر، وجود دخالت ندارد، در مفاد بعث هم بعث تکوینی و حقیقی وجود مدخلیت ندارد، لکن عقل از راه لابدیّت و از راه ملازمه، مسألۀ وجود را استفاده می کند و می گوید: مبعوث الیه چیزی جز وجود نمی تواند باشد، مخصوصا روی همان قول مسلّم بین محققین از فلاسفه که قائل به اصاله الوجود هستند. مبعوث الیه به نظر عقل، چیزی جز وجود نیست، درحالی که لفظی که در رابطۀ با مبعوث الیه به کار گرفته می شود، مفادش همان ماهیت است، مفادش همان طبیعت است و هیچ ذکری از وجود و دلالت لفظی بر وجود مطرح نیست. در باب بعث و تحریک اعتباری هم همین است. درست است که به صورت امر مطرح است و ما از او تعبیر به بعث و تحریک اعتباری می کنیم، لکن همین عبارتی که در بعث و تحریک حقیقی به کار بردیم، اگر بگوییم: مولا«بعث عبده الی کذا او