سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 102

وجودی و موضوع للاستحباب و هکذا الکراهه و الاباحه» اصلا فعل المکلف عبارت از آن عناوین وجودیه است، عناوین عدمیه واقعه نیستند. و فعل المکلف نیستند تا این که دارای حکم باشند.

لذا اگر فرض کنیم که این عبارت در روایت هم وارد شده باشد که«ان لله فی کل واقعه» یعنی«فی کل ما هو فعل المکلف» فعل المکلف این عناوین وجودیه است، حتی دربارۀ محرمات هم وجود حرام است. «و علی ما هو التحقیق» معنای هیأت«لا تفعل» زجر از فعل است؛ همان طوری افعل «بعث الی الفعل» دارد. لذا در باب نواهی هم متعلق حرمت عبارت از وجود است. شما می گویید:

«شرب المسکر حرام، شرب الخمر حرام» وجود الزنا محکوم به حرمت است، حرمت متعلق به ناحیۀ فعل و ناحیۀ وجود است.

پس اولا مقصود از کلمۀ واقعه عناوین وجودیه است و عنوان ما در اینجا عنوان عدمی است، برای این که بحث ما این است که اگر ازاله واجب شد«ترک الصلاه یصیر واجبا» روی عنوان عدم می خواهیم وجوب را بار کنیم، آن وقت دلیل شما این است که«ان لله فی کل واقعه حکما یشترک فیه العالم و الجاهل» آیا«عدم الصلاه لیست بواقعه حتی یکون له الحکم؟» این اولا؛ و ثانیا اگر این حرف را بزنید، بگویید: که عنوان واقعه هم شامل عناوین وجودیه می شود، و هم شامل عناوین عدمیه، کلمۀ واقعه هر دو را شامل می شود، می گوییم:

تالی فاسد در فرض شمول عنوان واقعه بر معدومات

اگر شما این فرمایش را بفرمایید، این یک تالی فاسدی دارد که در بعضی از بحثهای گذشته گفتیم کسی نمی تواند ملتزم به آن تالی فاسد شود، و آن تالی فاسد این است که شما مطلقا به نماز که می رسید باید بگویید: فعلش یک حکم دارد و ترکش هم یک حکم دارد. اگر عنوان واقعه، هم شامل فعل شد و هم شامل ترک، پس«اجتمع فی الصلاه حکمان: حکم متعلق بوجود الصلاه و حکم متعلق بترک الصلاه». نتیجه اگر کسی نماز را ترک کرد باید دو مخالفت نسبت به او تحقق پیدا کرده باشد، و مخالفت حکمین تحقق پیدا کرده باشد، یک حکم متعلق به وجود صلاه که عبارت از وجوب است، مخالفت شده است. و یک حکم متعلق به ترک و متعلق به جانب عدم مخالفت شده است و«یستحق عقوبتین و تحقق مخالفه حکمین» آیا کسی می تواند ملتزم به این تالی فاسد شود که با مخالفت یک حکم وجوبی دو حکم استقلالی مخالفت شده است؟ مسألۀ غیری هم نیست، هر دو نفسی هستند، چون عنوان عنوان مقدمیت نیست، بلکه عنوان ملازمه است، اگر احد متلازمین وجوب نفسی داشت ملازم دیگر هم وجوب نفسی دارد، غیر از مسألۀ مقدمیت است که عنوان وجوب غیری در