سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 106

درس چهارصد و پنجاه و یکم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

اقسام اباحه

گفتیم: دو نوع اباحه داریم، یک نوع اباحه ای که مربوط به شارع است و شارع به یکی از آن دو ملاکی که ذکر کردیم حکم به اباحه می کند. یا خلوّ از مصلحت و مفسده یا تساوی مصلحت و مفسده.

اما یک شعبۀ دیگری هم اباحه دارد، و آن شعبه این است که شارع در مورد این عمل هیچ یک از آن احکام تکلیفیۀ چهارگانه را ندارد؛ یعنی نه ایجاب و تحریم، نه استحباب و کراهت. اما نوع دوم اباحه به این معناست. می گوییم: «هذا الفعل لا یجب الاتیان، لان الشارع لم یوجب اتیانه. و لا یستحب اتیانه، لان الشارع لم یحکم باستحبابه. لا یحرم فعله، لان الشارع لم یحکم بحرمه فعله. لا یکون فعله مکروها لان الشارع لم یحکم بکراهته. اگر ما این حرف را زدیم، «ان لله فی کل واقعه حکما یشترک فیه الجاهل و العالم» مسأله تمام است.

یک عنوان دیگری غیر از عدم حکم به یکی از این عناوین چهارگانه، عنوان پنجمی حتما باید وجود داشته باشد، و آن عنوان پنجم اضافۀ به شارع داشته باشد، و روی یکی از آن دو ملاک هم آن