سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 119

درس چهارصد و پنجاه و سوم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

ظهور ثمرۀ اصلی بحث اقتضا در ضد خاص

امر بشیء نه اقتضای نهی از ضد خاص دارد و نه اقتضای نهی از ضد عام دارد؛ این بحث یک ثمره کلی دارد و یک ثمره«فی بعض الموارد». ثمره کلی این است: چیزی که مأمور به شد، آیا ضد خاص آن متعلق حرمت و متعلق نهی هست یا نه؟ حالا این ضد خاص امکان دارد عبادت باشد، مثل صلاه و غیر عبادت مانند خیاطت، در همان جا یا بیرون مسجد بنشیند و«خیاطه الثوب» کند، اگر امر بشیء مقتضی نهی از ضد خاص باشد آیا این خیاطت حرام است، این خیاطت منهی عنه است، اما اگر امر به شیء مقتضی نهی از ضد خاص نباشد، دیگر نمی توانیم بگوییم: این خیاطت«تکون محرمه، منهیا عنها» لذا اصل ثمرۀ کلی مرتبط بعبادت نیست. خود این حرمت و عدم حرمت محل بحث است.

البته یک شبهه ای ممکن است در ذهن شما بیاید که این حرمت چه ثمره ای دارد؟ برای این که حرمت، حرمت غیریه است، حرمت مقدمیه است، حرمتی است که از راه تلازم روی قول به ملازمه ثابت شده است، و به عبارت روشن تر حرمتی نیست که بر آن استحقاق عقوبت مترتب شود. پس چه