سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 137

درس چهارصد و پنجاه و ششم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

اولین دلیل مرحوم آخوند(ره) بر امتناع ترتب

تصویر ترتّب و هدف قائلین به ترتّب را ملاحظه فرمودید. هدفشان این است که برای صلاه در همان زمان ترک ازاله، در رتبۀ متأخّره، امر درست کنند که فقط از نظر رتبه، تأخّر امرش تحقق دارد، لکن از نظر زمان، هر دو امر در زمان واحد، وجود دارد: یک امر مطلق متعلق به اهم و یک امر مشروط متعلق به مهم. لذا اگر کسی به جای ازاله، اشتغال به نماز پیدا کرد ولو اینکه در صحّت عبادت امر هم لازم داشته باشیم، از طریق ترتّب، امر وجود دارد و این شرط صحت عبادت متحقق است.

لکن ترتّب، بحث بسیار دقیقی است و باید بیشتر دقت کرد و جهاتش را ملاحظه کرد. مرحوم آخوند که از منکرین ترتّب است و شدیدا هم با مسألۀ ترتّب مخالف است، یک جوابی از ترتّب می دهند که خلاصۀ بیانشان در رابطۀ با انکار ترتّب و حتی به تعبیر خودشان با امتناع ترتّب این است که این ترتّب و طولیتی را که شما درست کرده اید و این تقدّم و تأخّر رتبه ای را که از راه اطلاق و اشتراط درست کرده اید، امر به اهم را به صورت واجب مطلق، و امر به مهم را مشروط به عزم بر