سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 168

درس چهارصد و شصت و یکم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بیان امام«ره» در احکام انشائی و فعلی

امام بزرگوار«قدس سره الشریف» این معنی را که تقریبا مشهور قائلند که هر حکمی دارای دو مرتبه است: یکی مرتبۀ انشا و یکی مرتبۀ فعلیت، با آن مطالبی که قبلا بیان کردیم که چه مقصود از حکم، قانون مدون در کتاب و سنت باشد، مثل«اقم الصلوه و آتوا الزکوه» باشد و چه مقصود از حکم ارادۀ تشریعیۀ باری تعالی باشد. می فرمایند: آنجه که از روایات و از ملاحظۀ منابع شرعی استفاده می شود، این است که احکام علی قسمین: نه اینکه«کل حکم فیه مرتبتان» بلکه ما دو نوع حکم داریم:

یک نوع که اکثریت احکام را تشکیل می دهد، عبارت از احکامی است که به رسول خدا(صلی الله علیه و آله) وحی شده و این معنی هم اضافه شده است که ایشان این حکم را اظهار و ابراز کنند و در معرض عمل قرار دهند، در مقام اظهار هم البته آنچه که رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) بیان کردند، کلیات احکام بوده است، نوعا از لسان ائمۀ معصومین(علیهم الصلوه و السلام) نقل شده است. اما بلسانه(صلی الله علیه و آله) و اما بلسان ائمۀ معصومین، این نوع از احکام را به احکام فعلیه