سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 171

یعنی صدها میلیارد در حقیقت خطاب به صورت«اقیموا الصلوه» تمرکز پیدا کرده است.

عدم انحلال خطابات قرآنی

آیا مسأله این طور است یا نه انحلال خطاب نیست، بلکه خطاب، خطاب واحد است یک خطاب بیشتر نیست، منتها خطاب واحد به نحو عموم. مثل تشریحی که گاهی در بحث فقهی ذکر می کردیم.

کسی الان از این در وارد بشود، بگوید مثلا در راهپیمایی همه شرکت کنید، این واقعش چیست؟ این عبارت را چگونه باید معنی کرد؟ آیا معنایش این است که عبارت به صورت خطابهای متعدده انحلال پیدا می کند که اگر مثلا پانصد نفر اینجا باشند، کأنّ این پانصد خطاب کرده است مثل این که از درب وارد شده است تک تک، خطاب کرده است آقای فلان در راهپیمایی شرکت کن. آقای فلان در راهپیمایی شرکت کن. مثل یکی از مراجع بزرگ نجف که فوت شده نقل می کردند که ایشان از خصوصیات احوالش این بود که وقتی به مجلسی وارد می شد و جمعیتی نشسته بودند، به تک تک خطاب می کرد: فلانی صبحکم الله از او رد می شد، فلانی صبحکم الله، تک تک؛ حالا یا به اسم یا به اشارۀ به انگشت تک تک را مخاطب قرار می داد و با کلمۀ مساکم الله یا صبحکم الله به آنها صبح بخیر یا عصر به خیر می گفت آیا مسأله این طور است؟ یا نه، کسی که از در وارد می شود و خطاب می کند به این جمعیت که در راهپیمایی مثلا شرکت کنید این از نظر خطابی خطاب تعدد ندارد.

خطاب واحد است.

ثمرۀ بحث انحلال خطابات قرآنی

ثمرۀ بسیار زیاد در صورت تعدد مترتب می شود که اگر ما قائل شویم، خطابات عامه انحلال پیدا می کند«علی حسب تعدد المکلفین و کثره المکلفین و تعداد المکلفین» یک ثمره دارد اما اگر ما خطاب را واحد گرفتیم، می گوییم این خطاب واحد به نحو عموم توجه پیدا کرده است. «الخطاب واحد» اما مخاطب تعدد دارد و تکثر دارد. اینها با هم فرق می کند حالا قبل از این که واقعیتش را بگوییم کدامیک از این ها صحیح است؟ فرقش این است که در خطابات شخصیه اگر انسان به بچه اش بخواهد یک فرمانی بدهد، پدر یقین دارد که این بچه این فرمان را اطاعت نمی کند و این دستور پدر را اجرا نمی کند اینجا اگر مسأله امتحان و اعتذار و امثال ذلک مطرح نباشد، بلکه یک امری به صورت واقعی بخواهد مطرح باشد، این خطاب شخصی لغو است و قبیح است چرا؟ برای این که بعث آمر برای غرض انبعاث است برای هدف انبعاث است، مولایی که یقین دارد وقتی که