سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 177

آمَنُوا» نه برای این است که حکم اختصاص به آنها دارد، نه حکم عمومیت دارد، روزه بر کفار هم واجب است، وضو بر کفار هم واجب است به نحو وجوب شرطی. منتها ذکر اینها برای خاطر بعضی از جهات دیگر است یا به عنوان تجلیل از مؤمنین است یا به عنوان این است که آنهایی که تحت تأثیر قرار می گیرند عبارت از اینها هستند یا علل و حکم دیگری دارد که چنین تعبیری شده والا آنی که ما معتقدیم این است که«الکفّار مکلفون بجمیع الفروع لا ببعض الفروع، کما هم مکلفون بجمیع الاصول».

لغویت خطابات در فرض انحلال آنها به عصات

اگر این تکالیف«اقیموا الصلاه» بخواهد انحلال پیدا کند دربارۀ کفّار خطاب، یک امر لغوی خواهد شد مثل این که ما مثلا به صورت یک امر شخصی به کافری بگوییم: تو باید نماز بخوانی. او می گوید: من اصلش را قبول ندارم، تو مرا مأمور می کنی به این که نماز بخوانم؟ در خطاب شخصی این معنا غیر صحیح است؛ اما اگر خطاب به نحو عموم شد و حکم روی عنوان عام رفت، بدون این که انحلالی در کار باشد به صورت«لله علی الناس حج البیت» شد یا بصورت«اقیموا الصلاه و اتوا الزّکوه» شد این مشکل هم دیگر برطرف می شود، مخصوصا با توجه به این نکته و آن این است که مسألۀ کفر و مسألۀ فسق در یک تیرۀ خاص و یک مشخصۀ خاصی محدود نمی شود.

فرض کنیم که خدای نکرده در تمام فارسی زبانها عنوان عصیان وجود دارد یا تمام مثلا در انگلیسی زبانها عنوان عصیان وجود دارد لیس الاّ؛ اگر یک مشخصۀ عامّه ای داشت که عنوان عصیان و عنوان کفر در آن مشخصه، محدود می شد؛ باز می بایست بگوییم که باید از خطابات عامه به یک صورتی اینها کنار بروند، اما عصیان مشخص ندارد، نه در نژاد خاصی تنها وجود دارد، نه در زبان خاصی تنها وجود دارد نه در منطقۀ خاصی تنها وجود دارد نه در زمان خاصی تنها وجود دارد؛ لذا چاره ای جز این نیست که یک خطاب به نحو عمومی توجه پیدا بکند و حکم بصورت فراگیر همه را شامل شود، در عین این که مولا که عبارت از خداوند تبارک و تعالی است عالم به این معنا است که صدی ده مخالفت می کنند، صدی بیست مخالفت می کنند، حتی فرض کنید صدی پنجاه و شصت هم مخالفت کنند، این مانع از توجه خطاب به نحو عموم نمی شود.

خطابی به عنوان عام، تکلیف را شامل همه کرده و آنهایی هم که تحت تأثیر قرار نمی گیرند هیچ عنوان خاصی زمانا، مکانا، نژادا، قیافه، سیادتا، غیر سیادت هیچ خصوصیت مشخصه ای درشان وجود ندارد. اگر بخواهیم خطابات را منحل بدانیم دربارۀ تکلیف عصات و کفار ما دچار مشکله