سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 202

اهمیت این واجب اول بود با این که مسألۀ اهم و مهم است، این بالاتر از مسألۀ زید و عمرو و انقاذ زید و عمرو می شود در مسألۀ انقاذ زید و عمرو گفتیم اگر این قدرتش را صرف در انقاذ زید کرد دیگر«لا یستحق العقوبه علی عدم انقاذ عمرو» اینجا اگر اهم و مهمی باشد که هر دو هم مضیق باشد، اینجا اگر قدرتش را صرف کرد در آن اهم مثل این که حالا فرض کنیم که در همین مثال حفظ نفس محترمه فرض کنیم که یکی از این دو نفسی که در معرض خطر و غرق شدن است مثلا امام معصوم است، یا نبیی از انبیا هست، که شارع بلا اشکال برای حفظ نفس او اهمیت قائل شده و اولویتی به او در مقابل دیگران داده، اینجا اگر آمد قدرت را صرف در رعایت آن تکلیف به اهم کرد، هم استحقاق مثوبت بر رعایت آن تکلیف دارد و هم استحقاق عقوبت بر مخالفت تکلیف به مهم ندارد؛ «انما الکلام» در آن نقطۀ حساس محل بحث اگر به جای این که قدرت را صرف در رعایت تکلیف به اهم کند، در رعایت تکلیف به مهم صرف کرد به جای این که اشتغال به ازاله پیدا کند، اشتغال به صلاه پیدا کرد. توضیحش را ان شاء الله عرض می کنیم.

پرسش:

1 - عدم اشتراط علم و قدرت در تنجز تکلیف را بیان نمایید.

2 - در چه فرضی از تزاحم تکلیف اهم با مهم مکلف، استحقاق عقوبت دارد؟

3 - تقدم تکلیف اهم نسبت به مهم در چه مواردی است؟

4 - مراد از استحقاق عقوبت در تقدم تکلیف مهم به اهم را بیان کنید.