سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 218

درس چهارصد و شصت و هشتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بحث ترتب در مقام ثبوت

ما با قائل به ترتب روی مبنای معروف، در دو مقام بحث داریم: یکی در مقام ثبوت و دیگری در مقام اثبات. در مقام ثبوت بحثی بود که دیروز ذکر شد و نتیجۀ آن بحث، عدم معقولیت ترتب در مقام تصویر و در مقام ثبوت بود. حالا اگر ما از این مقام، صرف نظر کنیم و بگوییم: هیچ مانعی به این کیفیتی که شما ذکر کردید از نظر مقام ثبوت وجود ندارد؛ لکن بحث را متمرکز می کنیم در مقام اثبات، به این صورت می گوییم: هدف شما از مسأله ترتب چیست؟ شما با این که امر به اهم را به نحو اطلاق و امر به مهم را به نحو مشروط مطرح می کنید، چه نتیجه ای از این ترتب می توانید بگیرید؟ قائل به ترتب در پاسخ ما می گوید: من از راه ترتب می خواهم این معنی را که عبارت از استحالۀ طلب ضدین در آن واحد است را بردارم. به عبارت روشن تر قائل به ترتب این معنی را معتقد است که اگر ترتبی نباشد و امر به ازاله و صلاه هر دو واجب مطلق باشند و بینشان هیچ گونه طولیت و ترتبی وجود نداشته باشد، می گوید: این معنی ممتنع است. چطور می شود که مولی در