سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 238

عشره ایام» چه ارتباطی به مسأله مخالفت نذر دارد؟ چه ترتبی بر مسأله اوفوا بالنذر دارد؟ گرفتاری این است که در یک مورد این قصد«عشره ایام» نسبت به یک مکلفی مصداق عصیان اوفوا بالنذر شده است، مصداق، نه این که معلق بر مفهوم عصیان باشد، مصداق عصیان اوفوا بالنذر شده، آن هم نه همه جا، «فی مورد» یک مکلفی در بین میلیونها مکلف نذر کرده است که قصد نکند اقامه ده روز در یک بلدی را و حالا آمده با نذرش مخالفت کرده و قصد کرده اقامه«عشره ایام» را. آیا در بین ده میلیون مکلف یک مکلف این طوری که چنین نذری کرده و بعد هم آمده با نذر خودش مخالفت کرده، و عنوان مخالفت نذرش عبارت از قصد اقامه«عشره ایام» است، این مسأله ترتب را ولو صورت ترتب را درست می کند؟

لذا به ایشان عرض می کنیم: بهتر بود که همین مسأله توبه را لااقل مطرح می کردید، چون در مسأله توبه صورت ترتب محفوظ است و توبه معلق بر مفهوم عصیان، و عنوان عصیان است. اما مسأله وجوب صوم و وجوب اتمام چه ارتباطی به عصیان امر به وفای به نذر و مخالفت وفای به نذر دارد؟ حداقل یک صورت ترتبی درست کنید و بگویید: شما در این صورت مجبور هستید که این حرف را بزنید. لذا این فرع با توجه به ترمیمی که ذکر کردیم و در کلام ایشان این ترمیم وجود ندارد، مع ذلک چند اشکال مهم به همین فرع توجه دارد که این فرع را از«ما نحن فیه» جدا می کند، و التزام به حکم فقهی این فرع، کسی را مجبور نمی کند به این که ترتب را ملتزم بشود، یکی دو تا فرع دیگر، بعد از این که این جوابش داده شد، آنها به طریق اولی حلّ می شوند. در حقیقت این بحث را تمام کردیم، ولی در بحث بعدی مقداری ماحصل بحث امر به شیء، مقتضی نهی از ضد را عرض می کنیم و بعد هم بحث عدم جواز امر با علم به انتفاء شرط را ان شاء الله شروع می کنیم.

پرسش:

1 - استدلال محقق نائینی(ره) در مسألۀ ترتب را بیان کنید.

2 - ترمیم استاد بر فرع فقهی مرحوم نائینی(ره) را بیان نمایید.

3 - آیا مثال صوم، قصر و اتمام ارتباطی به بحث ترتب دارد؟

4 - مسألۀ ترتب در چه موردی موضوعیت پیدا می کند؟

5 - آیا اجتماع حکمین وجوبین در زمان واحد فقط در مورد ترتب است؟