سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 261

هم به عنوان یک مسألۀ عقلیه در کلمات اصولیین مطرح است. و اگر مبتنی بر آن نزاع بود این یک مسألۀ لغویه می شد و هیچ گونه ارتباطی به مسألۀ عقلیه پیدا نمی کرد.

اشکال سوم در ارجاع محل نزاع به اسماء اجناس

علاوه در باب اسم جنس، شاید قائل به این معنا هم نداشته باشیم و پیدا نکنیم که اگر در باب اسم جنس کسی وضع عام و موضوع له خاص بگوید. پس لازمه اش این است که دیگر وضع عام و موضوع له عام، اصلا مصداق نداشته باشد؛ برای این که مصداق ظاهر، وضع عام و موضوع له عام، اسم جنس است. اگر کسی در اسامی اجناس هم بخواهد این حرف را بزند که وضعش عام، موضوع له خاص است، ما باید سؤال کنیم که پس وضع عام و موضوع له عام، کأنّ دیگر مصداقی نباید برای آن پیدا شود؟ لذا در تحریر محل نزاع این احتمال کنار است. ضمنا اگر محل نزاع را درست مشخص کنیم ضمن این که محل نزاع روشن می شود، خود حقیقت بحث هم روشن می شود که ما کدام طرف را باید انتخاب کنیم؟ این یک نقش مهمی در تعیین احد قولین دارد، لذا این احتمال سوم هم کنار می رود.

احتمال چهارم این است که یک مطلبی را مرحوم آخوند در اوایل کفایه در بحث اوامر از سکّاکی نقل می کند، ریشه اش هم صاحب فصول است که نقل کرده سکّاکی یک ادعای اتفاقی کرده، به این معنا که مصدر مثل ضرب، اگر مجرد از الف و لام و مجرد از تنوین در ذیل باشد، مصدر مجرد از لام و تنوین لا یدلّ الاّ علی الماهیه، چنین ادعای اتفاقی سکاکی کرده، بحثی قبلا داشتیم که آیا این عبارتی که در روز اول طلبگی با آن برخورد کردیم که بدان که مصدر اصل کلام است، معنای این عبارت اگر بخواهد این باشد که مصدر را مادۀ همۀ مشتقات، مادۀ فعل ماضی، فعل مضارع، امر، نهی، هکذا قرار دهیم، درست است یا نه؟

نقش ماده و هیئت در مصدر

این مطلب به حسب دقت غیر صحیح است برای این که مصدر که عبارت از«ض، ر، ب» نیست مصدر هم مثل افعال و مثل اسم فاعل و اسم مفعول له هیئه و مادّه، ماده اش یک معنا دارد و هیأت یک معنای اضافی را دلالت می کند، لذا در آن تعبیرات گذشته می گفتیم، این که می گویند: مصدر در آخر معنای او«د، ن» یا«ت و ن» است این برای هیأت مصدر است. در آخر معنایش«د، ن» و«ت، ن» نیست. «ض، ر، ب» اگر هیأت مصدری پیدا کرد به صورت ضرب درآمد، آن وقت معنایش می شود