سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 264

درس چهارصد و هفتاد و پنجم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

مبعد اول در تحریر محل نزاع بنابر احتمال چهارم

در تحریر محل نزاع در این مسألۀ معروفه که آیا اوامر و نواهی به طبایع متعلّق است یا به افراد؟ چند احتمال وجود دارد. احتمال چهارمی که ذکر کردیم این بود که بگوییم: ماده ای که متعلّق هیئت «افعل» است طبق مبنای اجماعی که سکاکی ادعا کرده است. این ماده فی نفسه مفادش جز طبیعت و ماهیت نیست. لکن نزاع در این است که این ماده اگر معروض هیئت«افعل» واقع شد. آیا این معروضیت اقتضا می کند که وجود هم اشراب بشود به این ماهیت؟ آنهایی که قائل هستند به این که اوامر و نواهی به طبایع متعلّق است می گویند: خیر، این با مواد سایر افعال هیچ فرق نمی کند. اما آنهایی که می گویند: به افراد متعلّق است، بعد از آن که توجیه کنیم بگوییم: مقصودشان از افراد همان صرف وجود طبیعت است. اینها می گویند: این معروضیت چنین اقتضایی را دارد. اگر محل نزاع را این طوری تحریر کنیم چطور است؟ این دو اشکال دارد:

یک اشکال این است که درست است که در عنوان این بحث اوامر و نواهی ذکر شده است، امر هم