سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 279

درس چهارصد و هفتاد و هفتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

وجود قرینۀ عقلیه برخلاف تعلّق طلب به طبایع

آیا اوامر و نواهی به طبایع متعلّق است یا به افراد؟ بعد از بیان محل نزاع که مقصود از طبایع خود طبایع و نفس ماهیات و عناوین است و مقصود از افراد هم همان وجودات طبیعت است به عنوان وجود الطبیعه، دیگر خصوصیّات فردیه و عوارض فردیه، هیچ نقشی ندارد، طرفین متفقند که ظاهر ادلۀ لفظیه از نظر قواعد عربی و ادبی، تعلّق به نفس ماهیت دارد، چه به صورت صیغۀ«افعل» و«لا تفعل» باشد و چه به صورت«یجب» و«حرّمت علیکم المیته» و امثال ذلک باشد؛ لکن نزاع در این است که آیا یک قرینۀ عقلیّه ای برخلاف این ظاهر وجود دارد که ما را مجبور کند بر تصرّف در این ظاهر یا وجود ندارد؟ قائلین به تعلّق به طبایع می گویند: برخلاف این ظاهر، هیچ قرینۀ عقلیّه ای وجود ندارد. اما قائلین به تعلّق به افراد یعنی وجودات می گویند: قرینه وجود دارد و آن قرینه، یکی بیان مرحوم آخوند و برداشتی که از آن عبارت معروفه کردند، بود که گفتیم: ناتمام است.

اما قرینۀ عقلیّۀ دوم همان بود که اشاره کردیم که اینها می گویند: آنچه منشأ اثر است و آنچه محقّق