سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 299

درس چهارصد و هشتادم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بقای جواز از طریق استصحاب کلی قسم ثالث

در جایی که یک حکم وجوبی نسخ می شود، برای بقای جواز، از دو راه وارد شده اند، راه مهمش را دیروز عرض کردیم، اما راه دیگری که مرحوم آخوند می فرمایند این است: استصحاب کلی قسم ثالث این است که کلی در ضمن یک فردی قطعا تحقق پیدا کرده است، و بعد یقین داریم که کلی در ضمن آن فرد مرتفع شده است و از بین رفته است، لکن احتمال می دهیم که مقارن با ارتفاع آن فرد، یک فرد دیگری جانشین فرد اول شده باشد، که در حقیقت از نظر بقای کلی، هیچ لحظه ای فاصله نیفتاده باشد، مثل این که یقین داریم که کلی انسان در ضمن زید در دار وجود داشت بلا اشکال، و یقین داریم که زید از خانه خارج شد، لکن احتمال می دهیم که مقارن با خروج زید، عمرو وارد خانه شده باشد و در حقیقت حتی در یک لحظه، خانه از وجود انسان خالی نبوده است.

قائلین به استصحاب کلی قسم ثالث می گویند: این جا ما استصحاب را طبق عنوان کلی پیاده می کنیم. قضیۀ متیقنه ما، «کان الانسان موجودا فی الدار» بود، و قضیه مشکوکۀ ما هم همین قضیه