سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 318

درس چهارصد و هشتاد و سوم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

شبهۀ استحاله در واجب تخییری

شبهۀ استحاله در اصل واجب تخییری به این کیفیت بود که ارادۀ تشریعیه همانند ارادۀ تکوینیه است، و آنطوری که در ارادۀ تکوینیه نمی شود، اراده تشخّص داشته باشد، لکن مراد یک شیء مبهم و غیر مشخصی باشد، یعنی نمی شود اراده به شیء مردد تعلق بگیرد، در ارادۀ تشریعیه هم مسأله به همین کیفیت است. منتها فرق در این است که ارادۀ تکوینیه به صدور مراد از خود مرید تعلق می گیرد اما در ارادۀ تشریعیه، اراده به صدور فرمان نسبت به مراد، و صدور بعث نسبت به«مبعوث الیه» تعلق می گیرد، اما این فرق در اصل استحاله فرقی ایجاد نمی کند. این مشکلۀ مهمی در باب واجب تخییری است و عرض کردیم که مسألۀ علم اجمالی غیر از این وادی است، ولو این که به حسب بادی نظر مشابه یکدیگر هستند.

برای حل این شبهه که هم حل این شبهه است، و هم در رابطۀ با اقوالی که در واجب تخییری گفتیم، مشخص می کند که کدام قول را باید اختیار کرد، در رابطۀ با هر دو جهت یک نکتۀ مهم مطرح