سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 32

درس چهارصد و چهلم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

اقوال در مقدمیت عدم ضد اول نسبت به ضد دیگر

قائل به اقتضاء امر به شیء، نسبت به نهی از ضد، باید سه مرحله را اثبات کند: اولین مرحله، که مهمترین پایه برای این قول است، مسأله مقدمیت است، به صورت، یک امر کلی، که هرکجا، دو ضدّ وجود داشته باشد، و بحث دو ضدّ مطرح باشد، این خصوصیت هست، که«عدم احد ضدین مقدمه لوجود ضد الاخر»، نه این که تنها مقدمه باشد، یکی از مقدمات این است. در مثال معروف، «ازاله النجاسه عن المسجد»، مقدماتی دارد: یکی از مقدماتش هم«ترک الصلاه» است، که صلاه متضاد با ازاله است، و علت تضاد آن هم، عدم امکان«اجتماع، فی آن واحد» است، یعنی مکلف نمی تواند، در آن واحد، هم اشتغال، به صلاه داشته باشد، و هم اشتغال به ازاله. این مقدمیت، محل بحث واقع شده است، و روی هم رفته، همان طوری که از کلمات مرحوم محقق خراسانی(ره)، صدرا و ذیلا، استفاده می شود، سه قول در اینجا وجود دارد: یک قول این است که«مطلقا، عدم احد الضدین، مقدمه لوجود ضد الآخر» در مقابل تفصیلی که در قول سوم ان شاء اللّه بیان می کنیم؛ قول دوم، قولی است که