سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 339

تقسیم واجب به عینی و کفائی

درس چهارصد و هشتاد و ششم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

تقسیم واجب به عینی و کفائی

تقسیم دیگری برای واجب به عنوان واجب عینی و واجب کفائی هست. اول: خصوصیات و آثار این دو واجب را ملاحظه می کنیم و بعد با توجه به این آثار و خصوصیات، ببینیم تعریف واجب کفائی که در این بحث عمده است، چیست؟ کما اینکه در بحث گذشته در واجب تعیینی و تخییری، عمدۀ بحث و ملاک بحث، تشخیص حقیقت واجب تخییری بود، و الاّ واجب تعیینی، دارای ماهیت روشن و مشخصی است. در اینجا هم عمده و محور بحث، واجب کفائی و حقیقت آن است.

در واجب عینی، همین خصوصیات معروف است که اولا«کل واحد من المکلفین» استقلالا مکلف هستند. در خطابهای عام مثل«اقیموا الصلوه» و یا خطابهایی به صورت خصوصی، هریک از مکلفین با عدم ارتباط به مکلف دیگر و هیچ گونه اضافه ای به مکلف دیگر، تکلیف به خود او توجه پیدا کرده و آثار تکلیف هم بر او مترتب است، اگر موافقت بکند استحقاق مثوبت دارد و اگر مخالفت بکند، استحقاق عقوبت دارد و در این استحقاق عقوبت و مثوبت، هیچ گونه ارتباطی به مکلفین دیگر