سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 344

درس چهارصد و هشتاد و هفتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بررسی احتمال اول در کیفیت واجب کفائی

در تصویر واجب کفائی با توجه به خصوصیاتی که در آن وجود دارد که اگر یکی از مکلفین واجب کفائی را انجام بدهد از دیگران ساقط می شود و اگر همه انجام بدهند، همه استحقاق مثوبت دارند و اگر همه مخالفت کنند، همه استحقاق عقوبت دارند. در تصویر این واجب کفائی احتمالاتی است که چگونه ما یک چنین واجبی را تصور بکنیم؟ فهرست احتمالات را عرض کردیم لکن توضیح هرکدام و اینکه آیا صحیح است یا صحیح نیست را ان شاء الله امروز ذکر می کنیم.

یک احتمال این است که بگوییم: فرق بین واجب عینی و واجب کفائی در ناحیۀ مکلف است به این صورت که در واجب عینی«کل واحد من المکلفین» مکلف هستند. مثلا در«اقیموا الصلوه» ولو اینکه خطاب واحد است و خطاب واحد هم بنابر تحقیقی که سابقا عرض کردیم، انحلال به خطابات پیدا نمی کند، اما در عین حال، در«اقیموا الصلاه، کل واحد من المکلفین» مکلف است و به تعبیر دیگر: مکلف، جمیع مکلفین است. اما در واجب کفائی، مکلف، مجموع من حیث المجموع