سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 352

درس چهارصد و هشتاد و هشتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

احتمالات در تصویر واجب کفایی

در تصویر واجب کفایی احتمالات متعددی وجود دارد که آن احتمالات را بررسی کردیم، و در نتیجه منتهی به دو احتمال شدیم: یک احتمال مطلبی بود که مرحوم محقق نائینی«قدس سره» بیان فرموده بودند، و آن این است که فرمودند: در رابطۀ با واجب کفایی همۀ مکلفین مکلف نیستند. بلکه صرف الوجود مکلف به برای مکلف است. «صرف الوجود» در مقابل«مطلق الوجود» است. در مقابل وجود ساری، که مقصود از وجود ساری یعنی وجود ساری در همۀ وجودات طبیعت، در همۀ افراد طبیعت.

ایشان می فرماید: در رابطۀ با مکلف، همان طوری که عرض کردیم بین«اقیموا الصلاه و ادفنوا المیت» فرق می کند. در«اقیموا الصلاه» مکلف و طرف توجه تکلیف عموم مکلّفین هستند. وجود ساری مکلف، مکلف است. اما در«ادفنوا المیت» این طور نیست که مکلف همۀ افراد باشند، بلکه مکلف«صرف الوجود» است، که هم با یک وجود سازگار است، و هم با ده وجود و هم با تمامی