سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 355

الله علیه و آله، یجب قتله بنحو واجب کفایی» و حتی خصوصیتی هم که در این مسأله هست آن طوری که در ذهن من مانده است این است که مراجعۀ به حاکم شرع هم لازم ندارد؛ مثل سایر حدود نیست. مثل آن حدودی که عبارت از قتل است، مثل زنای شخص محصن یا زن محصنه یا حتی مثل قصاص، اینها مواردی است که مراجعۀ به حاکم لازم است. اما در مسألۀ قتل«سابّ» نبی اکرم چیزی است که به صورت واجب کفایی واجب است و هیچگونه مراجعۀ به حاکم شرع هم در این رابطه مطرح نیست. اگر«نعوذ بالله» کسی نبی اکرم را سب کرد، مفهوم قتل طبیعت و ماهیت است، اما در مورد زیدی که نبی اکرم را سب کرده است دیگر نمی شود چند مصداق برای قتل تحقق پیدا کند و چند مرتبه قتل تحقق پیدا کند. یک مرتبه که قتل تحقق پیدا کرد دیگر موضوع منتفی می شود، این یک نوع واجبات کفائیه است که اشاره ای هم من به دفن میت در بعضی از بحثهای گذشته کردم. این نوع هم مثال دارد، شاید مثالهای زیادی هم در فقه داشته باشد.

در این قسم چگونه واجب کفایی را تصویر کنیم؟ این دو راهی که ذکر کردیم آیا می تواند تصویر واجب کفایی در مثل این قسم باشد؟ حالا به اقسام دیگرش کاری نداریم، بعدا بحث می کنیم. در همین مسألۀ«قتل سابّ النبی» که از مسائل مسلمۀ در باب حدود است، و به نحو وجوب کفایی مطرح است تصویر این واجب کفایی به چه صورت است؟ آیا به این صورتی که مرحوم محقق نائینی(ره) بیان کردند می توانیم مسأله را حل کنیم و واجب کفایی را به این صورت تصویر کنیم؟ ایشان می فرمود: «صرف الوجود مکلف» خوب«صرف الوجود مکلف» هم با مکلف واحد می سازد و هم با ده و صد مکلف سازگار است و هم با جمیع المکلفین سازگار و منطبق است.

جواب استاد از تعاریف مذکور از واجب کفائی

آیا مولایی که غرضش از بعث و تکلیف، انبعاث مکلف است، در بعثهای معمولی غیر از بعثهای اختباری و اعتذاری، غرض مولی از بعث این است که مکلف به تحریک مولا و به بعث مولی منبعث و متحرک شود و تحت تأثیر قرار گیرد. ببینیم این دو با هم سازگاری دارد یا خیر؟ از یک طرف موضوع عبارت از قتل و«ساب النبی» که عبارت از زید است که«نعوذ بالله» نبی اکرم صلوات الله علیه را سب کرده است. مولی می خواهد این زید در خارج نیست و نابود و کشته شود؛ به قتل زید امر می کند. چه کسی را بعث می کند؟ بگوییم: «صرف الوجود» را. «صرف الوجود» که یک قسمتش جمیع المکلفین است، آیا می سازد که مولی برای قتل زید یک میلیارد مسلمان را بعث کند به یک عملی که قابل تعدد نیست؟ آیا این یک مسألۀ عقلائی است که عقلا آن را بپذیرند؟ یک عملی که با