سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 381

به ماهیت آن هم امری که دارای اطلاق است و در مقام بیان است و در هر موردی شما شک در تقیید یا تقیید زائد داشته باشید به اصاله الاطلاق در«اقم الصلاه» تمسک می کنید. آیا در چنین موردی می توانیم بگوییم: امر به موقت دلالت کرد بر وجوب صلاه خارج وقت یا آنی که دلالت کرده بر وجوب صلاه خارج وقت، امر متعلق به ماهیت صلاه بوده بدون قید و شرط، در حالی که این«اقم الصلاه» هم در مقام بیان بود مقدمات حکمت هم در آن جریان داشت و تحقق داشت، روی این جهت از آن تعبیر می کنیم به مستثنای منقطع. برای این که مستثنا منه آن این بود که از راه امر به موقت شما وجوب خارج وقت را استفاده کنید اما مستثنای شما از راه امر به موقت نیست، بلکه از راه«اقم الصلاه» است.

پس اصل مطلب را که مرحوم آخوند(ره) بیان فرمودند، صحیح است لکن این به صورت مستثنای منقطع مطرح است نه به صورت مستثنای متصل. حالا اینجا یک بحث دیگری است که یک بحث خوبی هم هست و آن این است که مطالعه بفرمایید: آیا از راه استصحاب، راجع مستثنی منه که ما گفتیم امر به موقت نمی تواند دلالت بر وجوب خارج وقت داشته باشد، اگر امر و دلیل«اقم الصلاه» را کنار بگذاریم. آیا از راه استصحاب می توانیم به این مسأله برسیم، بگوییم نماز«فی الوقت» کان واجبا الان که وقت خارج شده، شک می کنیم که آیا صلاه وجوبش باقی است یا باقی نیست؟ از راه استصحاب بخواهیم به این مطلب برسیم؟ این را دقت بفرمایید برای فردا ان شاء اللّه.

پرسش:

1 - آیا دلیل«اقم الصلوه» فی نفیه دلالتی بر قضای واجب در خارج وقت دارد یا خیر؟

2 - عدم دلالت دلیل اداء بر قضاء«ما فات» را توضیح دهید.

3 - سه خصوصیتی را که مرحوم آخوند(ره) در استثنای«اقم الصلوه» ذکر کردند، بیان نمایید؟

4 - بیان استاد در عدم شمول امر«اقم الصلوه» بر سه خصوصیت مذکور را تقریب نمایید؟