سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 390

درس چهارصد و نود و سوم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

تقید در متعلقات اوامر و نواهی

در باب احکام تکلیفیه، چه وجوب باشد و چه حرمت و چه از راه امر و نهی ثابت شده باشد، یا از طریق«یجب و حرّم» و امثال ذلک، متعلق احکام طبایع و ماهیات است. در«اقم الصلاه» حکم روی ماهیت و اقامۀ صلاه رفته است. «کتب علیکم الصیام» به همین کیفیت و به همین صورت، وقتی که حکم متعلق به طبیعت شد، از خصوصیات و ویژگیهای طبیعت و عناوین این است که این عناوین اگر قید یا وصفی داشته باشد، امکان ندارد که این عنوان بر غیر مورد وصف انطباق پیدا کند، اگر شما عنوان کلی رجل را مقید به عالم کردید، گفتید: «اکرم الرجل العالم» این عنوان مقید به این قید اصلا محال است که غیر رجل عالم را شامل شود. همان طوری که محال است مرأه و رجل غیر عالم را هم شامل شود.

در حقیقت این قید عنوان را محدود در دایره خودش می کند، انسان ابیض با انسان اسود اگر انسان مقید به اسود شد، در عالم مفهوم و در عالم عنوان بین اینها تباین تحقق دارد، یعنی«لا یعقل ان