سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 410

افراد الطبیعه و کلّ فرد من افراد الطبیعه» که ما فرق را در رابطۀ با وضع و موضوع له بدانیم و ریشۀ فرق را در آنجا جستجو کنیم، این حالا یک احتمال است.

احتمال دوّم که مرحوم آخوند از عبارتشان در کفایه استفاده می شود این است که این یک ریشۀ عقلی دارد و آن ریشۀ عقلی این است: «الطبیعه یوجد بوجود فرد ما» امّا«لا تنعدم الاّ بانعدام جمیع الافراد» که در کلام مرحوم آخوند تصریح شده و روی این مبنا فرق بین باب اوامر و نواهی را در این جهت عقلی باید ملاحظه کنیم. احتمال سوّم این است که نه، نه کار به وضع و موضوع له داشته باشیم، نه در رابطۀ با عقل، مسأله مطرح باشد، بلکه این یک فرقی است که به عقلاء و عرف مربوط است، بدون این که به عقل هم ارتباطی داشته باشد یا به وضع مربوط باشد، خود عقلا و عرف«بما هم» عقلا و عرف، در باب اوامر و نواهی، این فرق را بین باب اوامر و نواهی قائل است. این حالا فهرست احتمالاتی که اینجا مطرح است و بعد توضیح و تحقیقش را ان شاء الله بعدا عرض می کنیم.

پرسش:

1 - اگر امر و نهی را در توجه به ایجاد الطبیعه مشترک بدانیم چه اشکالی لازم می آید؟

2 - جواب کفایه از اشکال اعدام ازلی در تعریف نهی به مطلوبیت ترک چیست؟

3 - تفاوت اصلی بین امر و نهی در چیست؟

4 - اگر در امر و نهی ایجاد الطبیعه مطرح باشد، بنا بر مبنای استاد و مرحوم آخوند چه اشکالی وارد می شود؟

5 - دو احتمالی که به عنوان جواب از این اشکال داده شده، بیان کنید؟