سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 438

درس پانصدم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بیان مرحوم بروجردی(ره) در تفاوت بین امر و نهی در موافقت و مخالفت

مرحوم سیدنا الاستاذ آقای بروجردی«اعلی الله مقامه الشریف» راه حلی برای این مشکل ذکر کرده اند که چگونه در باب نواهی، مخالفت و موافقتهای متعدّد وجود دارد با این که مسألۀ عموم، مطرح نیست و لفظ دلالت بر طبیعت و ماهیت می کند؟ بیان ایشان با حفظ آن دو مطلبی است که قبلا ذکر کردیم. یکی این که در باب نواهی، مسألۀ عدم و مسألۀ ترک، مطرح نیست بلکه همان وجود طبیعت است، منتها بجای این که بعث، متعلق به وجود طبیعت شود، زجر، متعلق به وجود طبیعت است که توضیحش را عرض کردیم.

مطلب دوم: این که عقلا«بما هم عقلاء» متعلق زجر را بدون این که استناد به وضع داشته باشد یا استناد به یک مسألۀ عقلیه داشته باشد، در باب نواهی، تمام وجودات طبیعت و در باب اوامر، مبعوث الیه را«وجود من وجودات الطبیعه» و یک وجود از وجودات طبیعت می دانند. با حفظ این دو مقدمه، البته با توضیح و تتمیمی که من برای کلام ایشان ذکر می کنم می فرمایند: متعلق زجر در باب نواهی