سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 447

عنوان صلاتی و عنوان غصبی، مقصود از واحد یعنی حرکت کلی، سکون کلی، که این حرکت و سکون هم در ضمن صلاه متحقق است و هم با حالات صلاه انطباق پیدا می کند و هم با غصب و بودن و تحرک در جای مغصوب انطباق می کند. پس مثال در حقیقت صحیحش همین است که ایشان در ذیل می فرماید، در اول محشین هم اشاره می کنند که در این مثال به این کیفیت مناقشه وجود دارد.

تغایر جنسی بین سجود لله و سجود للصنم

یک مطلب دومی هم در همین امر اول ایشان ذکر می فرمایند، که آن را هم مطرح کنیم بعد بررسی کنیم این دو مطلبی را که ایشان ذکر فرمودند. وقتی که ایشان واحد جنسی و نوعی را مطرح می فرماید، می فرماید: مواردی داریم که انسان ابتدائا خیال می کند که واحد جنسی و نوعی است اما به حسب باطن و حقیقت خارج از دایرۀ واحد جنسی و نوعی است. مثل چه؟ می فرمایند: مثل مسألۀ «سجود لله و سجود للصنم» با این که یک مفهومی به نام«السجود» جامع بین این دو است، لذا می گویید: «السجود لله و السجود للصنم» لکن در حقیقت اینها بینشان مغایرت کامل تحقق دارد و هیچ گونه وحدتی ولو وحدت جنسی هم بین«السجود لله و السجود للصنم» وجود ندارد. به خلاف عنوان حرکت، حرکت کلی و سکون کلی که این گاهی در ضمن حرکت صلاتی تحقق پیدا می کند، گاهی در ضمن حرکت غصبی تحقق پیدا می کند، گاهی هم در یک مورد مجتمع می شوند. اگر کسی در دار غصبی ایستاد و نماز خواند بر آن حرکتها و آن سکونها دو عنوان منطبق است، هم حرکت و سکون صلاتی و هم حرکت و سکون غصبی.

پس در حقیقت ایشان می فرماید: بین مسأله«السجود لله و السجود للصنم» و مسأله حرکت صلاتی و حرکت غصبی کاملا فرق وجود دارد، آن حرکت وحدت جنسی یا نوعی دارد، اما در مسأله «السجود لله و السجود للصنم» هیچ جامع اشتراک حقیقی و ماهوی ولو به صورت جنس وجود ندارد، فقط در یک عبارت و یک لفظ مشترک هستند، در عنوان«السجود» با هم اشتراک دارند، اما در حقیقت هیچ گونه اشتراکی بین اینها نیست. این دو مطلب را مرحوم آخوند در این امر اول ذکر می کنند که باید هر دو را با دقت«ان شاء الله» ملاحظه و بررسی کنیم.

بررسی کلام آخوند(ره) در معنای واحد

اما مطلب اولشان که مقصود از واحد خصوص واحد جنسی نیست، بلکه اگر یک واحد نوعی و