سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 45

درس چهارصد و چهل و دوم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

توضیح مرحوم قوچانی(ره) بر کلام مرحوم آخوند(ره)

مطلبی که در کلام مرحوم محقق خراسانی«قدس سره» به صورت یک تشبیه و به حسب ظاهر یک ادعایی بیش نیست، در کلام محشی بزرگوار، به صورت یک دلیل محکم و یک استدلال قوی ذکر شده و تقریب شده بر این که عدم احد ضدین، مقدمیت بر ضد دیگر ندارد. معنای مقدمیت، حداقل تقدّم رتبی است، رتبۀ مقدمه، مقدم بر رتبۀ ذی المقدمه است، برای این که مقدمه، یا علت تامه است یا از اجزای دخیلۀ در علت تامه، و علت تامّه«بتمام اجزاء و خصوصیاتها» تقدم رتبی بر معلول دارد، لذا هرکجا عنوان مقدمیّت مطرح باشد، مسألۀ تقدم رتبی همراه آن خواهد بود.

این بیان ایشان برای استدلال بر نفی این معنا بود که تقدم رتبی وجود ندارد و مقدمیت مطرح نیست، و روی هم رفته بیان ایشان تقریبا مرکب از سه مقدمه بود و با سه مقدمه استدلال را تمام می کرد: یک مقدمه راجع به متناقضین بود، یک مقدمه راجع به متضادین بود، مقدمه سوم این است که مجموعه حکم متناقضین و متضادین، اقتضای عدم مقدمیت می کند، لذا سه حرف در کلام