سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 485

علتش هم این است که در واجبات غیریه تا واجب تحقق پیدا نکند ذی المقدمه نمی شود تحقق پیدا کند، اما در حرمتهای غیریه ممکن است ده مقدمه هم تحقق پیدا کند ولی هنگام ایجاد ذی المقدمۀ محرّم ترک را اراده کند، پشیمان شود، نادم شود از این که این مقدمه را انجام دهد، مثل این که کسی خدای نکرده بخواهد شرب مسکر کند، این توقف دارد بر این که پولی تهیه کند، برود با پول مثلا مسکری تهیه کند، مسکر را مثلا آماده کند برای شرب، تازه بعد از تمامی این مقدمات ممکن است منصرف شود«من شرب المسکر و الخمر» منتهی فرق بین واجب غیری و حرام غیری در عدم محدودیت وجوب غیری و در محدودیت حرمت غیریه است، اما حرمت غیری هم داریم، کما این که واجب تعیینی و تخییری داریم، حرمت تعیینی که فراوان است، حرمت تخییریه هم قابل تصور است، مثل این که مولایی به عبدش بگوید: یا باید با زید مجالست نکنی یا با عمرو مجالست نکنی، اینجا حرمت تخییریه تحقق پیدا می کند، حرمت تخییریه در اثر با واجب تخییری این فرق را دارد که در واجب تخییری اگر بخواهد مخالفت شود باید هر دو عدل را ترک کند، اما اگر یک عدل را اتیان کرد و عدل دیگری را ترک کرد این موافقت شد، اما در حرمت تخییریه اگر یکی از دو مجالست را ترک کرد موافقت شده است و مخالفت توقف دارد بر این که هر دو مجالست را اختیار کند، هم مجالست با زید هم مجالست با عمرو.

امکان تصویر حرام کفائی

واجب کفایی فراوان داریم، در محرمات هم حرمت کفاییه خودش قابل تصور است، همان ترتیبی که در واجب کفایی مطرح می کنید، حرمت کفائیه هم از نظر معنا قابل تصور است، به این کیفیت که روی معنایی که مشهور برای نهی می کنند، این است که این معنا و این طبیعت منهی عنه باید ترک شود، ولو«من واحد من المکلفین» اگر یکی از مکلفین این را ترک کند همین کفایت می کند، برای این که معنای نهی«طلب الترک» است روی معنای مرحوم آخوند(ره) و مشهور، طلب الترک وقتی که عنوان کفایی پیدا می کند معنایش این است که یکی از مکلفین باید این معنا را ترک کند «اذا تحقق الترک من واحد من المکلفین» هدف و غرض مولی حاصل می شود، و اگر همه ترک کردند چه بهتر.

آن وقت مخالفت این حرام کفایی به این است که این ترک حتی«من واحد» تحقق پیدا نکند، یعنی همۀ مکلفین طبیعت منهی عنهای به نهی کفایی را اتیان کنند، این مثل واجب کفایی می ماند که همه ترک کنند چون مخالفت است، اینجا هم مخالفتش به این است که همه اتیان کنند، چون غرض