سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 490

درس پانصد و هفتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

اعتبار قید مندوحه در عنوان مسألۀ اجتماع امر و نهی

یکی دیگر از مقدماتی که مرحوم آخوند«قدس سره» ذکر می فرمایند این است که می گویند:

بعضی از اصولیین در عنوان محل نزاع قید مندوحه را اضافه کرده اند. مقصود اینها از قید مندوحه این است که نزاع در جواز اجتماع امر و نهی و امتناع اجتماع که نتیجه این باشد که بعضی بتوانند قائل به جواز و بعضی قائل به امتناع شوند، در جایی امکان دارد که مکلف در رابطۀ با موافقت امر راه تخلّصی داشته باشد، یعنی مکلف بتواند مأموربه، به این امری را که در این بین محقق است هم در ضمن فرد محرم اتیان کند و هم در ضمن فرد غیر محرم.

به عبارت دیگر در مثل صلاه در دار غصبی این قائل می گوید: محل نزاع در اجتماع و امتناع آنجایی است که مکلف بتواند نماز را در غیر دار غصبی در یک مکان مباحی انجام بدهد، لکن بسوء اختیار و با انتخاب سوء خودش آمد نماز را در دار غصبی انجام داد، در این فرض برای مکلف مندوحه وجود دارد، راه تخلّص وجود دارد، راه انجام مأموربه در غیر ضمن فرد محرم وجود دارد.